Νομός Άρτας



Άρτα
Περιφερειακή ενότητα
Χώρα  Ελλάδα
Πρωτεύουσα Άρτα
Δήμοι 4
Διοίκηση  
 • Αντιπεριφερειάρχης Βασίλειος Ψαθάς
Διοικητική διαίρεση  
 • Περιφέρεια Ήπειρος
Γεωγραφικό διαμέρισμα Ήπειρος
Έκταση  
 • Συνολική 1.608 τ.χλμ
 • Κατάταξη 37η
Πληθυσμός  
 • Συνολικός 67.877 (2011)
 • Κατάταξη πληθ. 38/51
 • Πυκνότητα 40,8 κάτ./χλμ²
 • Κατάταξη πυκν. 29/51
ISO 3166-2 GR-31
Ταχ. κώδικες 47* **
Πιν. αυτοκινήτων AT*
Ιστότοπος peartas.gov.gr

Ο Νομός Άρτας ή Νομός Άρτης υπήρξε μία αυτοδιοικητική δομή της Ελλάδος, στο γεωγραφικό διαμέρισμα της Ηπείρου και καταλάμβανε την έκταση των σημερινών δήμων Αρταίων, Γεωργίου Καραϊσκάκη, Κεντρικών Τζουμέρκων και Νικολάου Σκουφά. Καταργήθηκε το 2010 με το Ν.3852/2010 (Πρόγραμμα Καλλικράτης). Σήμερα αποτελεί την Περιφερειακή Ενότητα Άρτας, της Περιφέρειας Ηπείρου. Η Άρτα είναι η πρωτεύουσα και μοναδική πόλη της Περιφερειακής Ενότητας Άρτας.

Πίνακας περιεχομένων

Γεωγραφία


Η Π.Ε Άρτας καταλαμβάνει το νοτιοανατολικό τμήμα της Ηπείρου. Έχει έκταση 1.662 τετρ.χλμ. και πληθυσμό 67.877 κατοίκους. Συνορεύει στα βόρεια με τις περιφερειακές ενότητες Ιωαννίνων και Τρικάλων, ανατολικά με τις περιφερειακές ενότητες Τρικάλων, Καρδίτσας και Αιτωλοακαρνανίας, δυτικά με τις περιφερειακές ενότητες Πρεβέζης και Ιωαννίνων, νότια με την περιφερειακή ενότητα Αιτωλοακαρνανίας ενώ βρέχεται και από τον Αμβρακικό Κόλπο.[1]

Φυσική γεωγραφία

Από γεωλογικής πλευράς, η ευρύτερη περιοχή της Άρτας αποτελεί κατά κύριο λόγο τμήμα της Αδριατικοϊονίου ζώνης και κατά δεύτερο των ζωνών Πίνδου και Γαβρόβου -Τριπόλεως.

Η λεκάνη απορροής του ποταμού Λούρου είναι εξ ολοκλήρου εντός της Αδριατικοϊονίου ζώνης, ενώ η λεκάνη του ποταμού Αράχθου επεκτείνεται και εκτός της Αδριατικοϊονίου ζώνης στις ζώνες Γαβρόβου - Τριπόλεως και Πίνδου. Το γεγονός αυτό διαφοροποιεί και σημαντικά τη σύνθεση των υλικών αποσάθρωσης που μεταφέρουν τα νερά του ποταμού Αράχθου σε σχέση με αυτά του Λούρου. Αφετηρία των γεωμορφολογικών εξελίξεων της περιοχής, για τη σημερινή κατάληξη του αναγλύφου, αποτέλεσε η έντονη τεκτονική δραστηριότητα κατά το τέλος Πλειοκαίνου - αρχές Πλειστοκαίνου με τη δημιουργία του βυθίσματος του Αμβρακικού. Στις αρχές του Πλειστοκαίνου θεωρείται ότι έχουμε συμβολή των ποταμών Λούρου και Αράχθου στο βόρειο τμήμα του ήδη υπάρχοντος βυθίσματος του Αμβρακικού, με αποτέλεσμα το ξεκίνημα της δημιουργίας των πεδινών εκτάσεων Άρτας-Πρέβεζας.

Η περιοχή μεταξύ Άρτας, βόρεια της λιμνοθάλασσας Ροδιάς και των εκβολών του Αράχθου παρουσιάζει πολύ υψηλές τιμές νικελίου(Ni) και χρωμίου(Cr), με τιμές από 152-254 ppm για το Ni και από 111-186 ppm για το Cr. Οι τιμές του Ni στην περιοχή είναι υψηλές και αυτό οφείλεται στην τροφοδοσία των ιζημάτων της περιοχής από τον Άραχθο με υλικά από το οφιολιθικό σύμπλεγμα της Πίνδου.[2]

Στην περιοχή της Άρτας αλλά και γενικά στη Δυτική Ελλάδα, λόγω του ιζηματογενούς χαρακτήρα των πετρωμάτων, υπάρχουν σημαντικές ποσότητες από κρυσταλλικούς ασβεστόλιθους οι οποίοι, κάτω από ορισμένες προϋποθέσεις μπορούν να αξιοποιηθούν ως μάρμαρα.[3]

Στην Ήπειρο έχουν εντοπισθεί φωσφορικά κοιτάσματα, τα οποία αναπτύσσονται στην Κεντρική Ιόνιο Ζώνη. Από τις μέχρι σήμερα έρευνες διαπιστώθηκε ότι τα κοιτάσματα αυτά έχουν έκταση μεγαλύτερη των 100 χλμ., με μέσο πάχος 7 – 8 μ. και μέση περιεκτικότητα σε P₂O₅, 10%περίπου. Στην περιοχή της Άρτας, οι έρευνες έχουν επικεντρωθεί κοντά στο χωριό Βίγλα.[4]

Στην περιοχή, κοντά στο χωριό Συκιές Άρτας, έχει πιστοποιηθεί η ύπαρξη γεωθερμικού πεδίου(ΦΕΚ 1012/Β/05 και ΦΕΚ 1058/Β/09). Η βεβαιωμένη έκταση του πεδίου υπολογίστηκε σε 11,2 τετραγωνικά χλμ., η θερμοκρασία του νερού που ανέρχεται στην επιφάνεια αρτεσιανά, κυμαίνεται από 32 °C ως 50 °C και η οροφή του γεωθερμικού ταμιευτήρα βρίσκεται σε βάθος κυμαινόμενο από τα 280 μ. έως 480 μ.[5] Η μέση γεωθερμική βαθμίδα που υπολογίστηκε είναι 11 °C/100m δηλαδή μεγαλύτερη της τριπλάσιας κανονικής γεωθερμικής βαθμίδας. Για το πεδίο αυτό, υπάρχουν άριστες προοπτικές αξιοποίησης σε τομείς, όπως θερμοκήπια, ιχθυοκαλλιέργειες και αντιπαγετώδη προστασία των καλλιεργειών των εσπεριδοειδών.

Σημαντικά είναι τα κοιτάσματα πετρελαίου τα οποία υπάρχουν στη Δυτική Ελλάδα και συγκεκριμένα στην περιοχή της Άρτας. Τα κοιτάσματα αυτά είναι βεβαιωμένα και εκτιμάται ότι μπορούν να αποφέρουν 1-2 δισεκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου.[6]

Η διαθεσιμότητα νερού στην Ήπειρο και μαζί και η Άρτα, είναι 7.500 m³/άτομο/έτος αριθμός που φανερώνει ότι το διαμέρισμα είναι το πλέον πλεονασματικό της χώρας σε ότι αφορά στα αποθέματα νερού.

Σεισμική δραστηριότητα

Με βάση τον Αντισεισμικό Kανονισμό του 2000, οι περιοχές της Ελλάδος κατατάσσονται, από απόψεως σεισμικής επικινδυνότητας, σε τέσσερις κατηγορίες, ξεκινώντας από την Δ' ζώνη με τις περιοχές υψηλού κινδύνου και καταλήγοντας στην Α' ζώνη, που περιλαμβάνει τις «λιγότερο» σεισμογενείς περιοχές. Το μεγαλύτερο μέρος της Ηπείρου παρουσιάζει σχετικά μικρή σεισμική επικινδυνότητα. Από σεισμούς συχνά πλήττονται οι βόρειες και ανατολικές περιοχές αλλά ιδιαίτερα εκείνες που βρίσκονται προς τα παράλια του Ιονίου.[7] Η Άρτα, αν και από πλευράς σεισμικής επικινδυνότητας, βρίσκεται στη Β' Ζώνη (Μεσαίας επικινδυνότητας) [8] έχει κατά καιρούς υποστεί καταστροφικούς σεισμούς όπως το 1833 και το 1967. Την 1η Μαΐου του 1967, ημέρα Δευτέρα και δεύτερη μέρα του Πάσχα, ισχυρός σεισμός μεγέθους 6,4 R έπληξε τους νομούς Άρτας και Ιωαννίνων. Εννιά άνθρωποι σκοτώθηκαν και 56 τραυματίστηκαν. Περίπου 10.000 κτίρια υπέστησαν βλάβες από τα οποία τα 940 καταστράφηκαν. Οι μεγαλύτερες εντάσεις στο νομό Άρτας παρατηρήθηκαν στα χωριά: Μελισσουργοί, Θεοδώριανα, Αθαμάνιο, Τετράκωμο αλλά και στη Δροσοπηγή. Μετά τον κύριο σεισμό ακολούθησαν πολλοί μετασεισμοί ο μεγαλύτερος των οποίων ήταν μεγέθους 5,3 R και έγινε την ίδια ημέρα με τον κύριο σεισμό.[9]

Έδαφος

Το μεγαλυτερό ποσοστό του εδάφους της περιφερειακής ενότητας Άρτας είναι ορεινό και αντιστοιχεί στο 70,4% του συνολικού εδάφους ενώ το 18,6% είναι πεδινό και το 11% ημιορεινό. Η συνολική έκταση της Π.Ε Άρτας αντιστοιχεί στο 18,06% της Περιφέρειας Ηπείρου και στο 1,21% της Ελλάδας. Σύμφωνα με την μορφολογία του εδάφους, η πεδινή ζώνη καλύπτει συνολική έκταση 396.000 στρεμμάτων από την οποία καλλιεργούνται τα 185.00 στρέμματα, η ημιορεινή με συνολική έκταση 176.000 στρέμματα από την οποία καλλιεργούνται τα 45.000 στρέμματα και η ορεινή με συνολική έκταση 1.090.000 στρέμματα από την οποία καλλιεργούνται τα 105.000 στρέμματα.[10]

Βουνά

Πεδιάδες

Στα νοτιοδυτικά της περιφερειακής ενότητας βρίσκεται η πεδιάδα της Άρτας, η οποία είναι και η μεγαλύτερη πεδιάδα της Ηπείρου. Η πεδιάδα της Άρτας απαριθμεί 160.000 στρέμματα καλλιεργήσιμης γης με κύριες καλλιέργειες τα πορτοκάλια, τα μανταρίνια, τα ακτινίδια αλλά και φυτά μεγάλης καλλιέργειας όπως το καλαμπόκι και βιομηχανικά φυτά όπως το βαμβάκι.[13] Τα χωριά του κάμπου υπήρξαν για αιώνες παραγωγοί και τροφοδότες της γύρω περιοχής αλλά και ολόκληρης της χώρας με τα εκλεκτά πορτοκάλια της και τα γεωργικά προϊόντα.[14] Οι καλλιέργειες, εναλλάσσονται με θαμνοφράχτες και διάσπαρτα δασύλλια από αιωνόβιες βελανιδιές, φράξους και φτελιές, σχηματίζοντας μαζί με τη βλάστηση των καναλιών, ένα πολύτιμο δίκτυο φυσικών φραχτών όπου καταφεύγει η άγρια ζωή.[15] Κατά την τουρκοκρατία, οι εκτάσεις της πεδιάδας ανήκανε στη Βαλιδέ Σουλτάνα, δηλαδή τη μητέρα του ηγεμονεύοντος σουλτάνου και ονομαζόταν "γλυκιά πεδιάδα".[16]

Ποταμοί

Ο χείμαρρος Σαραντάπορος διατρέχει την περιοχή κοντά στο Παλαιοκάτουνο Άρτας.[21] Η συνολική έκταση των ποταμών που διατρέχουν την Π.Ε Άρτας αντιστοιχεί σε 128 χιλιόμετρα.[22]

Λίμνες

Λιμνοθάλασσες

Στον Αμβρακικό υπάρχουν τουλάχιστον 20 λιμνοθάλασσες. Η συνολική έκταση τους ξεπερνάει τα 70 τετ. χιλιόμετρα και οι περισσότερες χωρίζονται από τη θάλασσα με μια μακρόστενη λωρίδα γης. Οι μεγαλύτερες λιμνοθάλασσες του Αμβρακικού, είναι η "Λογαρού", η οποία έχει έκταση 25,75 τετ. χιλιόμετρα, το "Τσουκαλιό" με 16,5 τετ. χιλιόμετρα, η "Ροδιά" με 13,5 τετ. χιλιόμετρα και η "Παλιομπούκα" με επιφάνεια 2 τετ. χιλιόμετρα.[26] Ένα βασικό χαρακτηριστικό των λιμνοθαλασσών του Αμβρακικού είναι η μεγάλη τους βιολογική παραγωγικότητα και λειτουργούν ως φυσικά εκτροφεία ψαριών.

Στα ανοίγματα που υπάρχουν στις λουρονησίδες και τα οποία επιτρέπουν την επικοινωνία των λιμνοθαλασσών με τη θάλασσα, έχουν εγκατασταθεί τα λεγόμενα "ιβάρια" ή "διβάρια". Τα ιβάρια είναι κατασκευές με καλάμια, οι οποίες ενώ επιτρέπουν την ελεύθερη είσοδο ψαριών από τη θάλασσα, τα εμποδίζουν να επιστρέψουν, με αποτέλεσμα να παγιδεύονται. Στον Αμβρακικό η βιομηχανική αλιεία απαγορεύεται δεδομένου ότι πρόκειται για εθνικό πάρκο.[27] Ο Αμβρακικός κόλπος αποτελεί τη μοναδική περιοχή στην Ελλάδα όπου πραγματοποιείται συστηματικά χρήση δορυφορικών πομπών σε χελώνες για την κατανόηση των μετακινήσεων που πραγματοποιούν στο θαλάσσιο περιβάλλον.[28] Στον Αμβρακικό κόλπο επιβιώνει ένας από τους τελευταίους πληθυσμούς ρινοδέλφινων της Μεσογείου (περίπου 150 δελφίνια). Υπάρχει ένα πλήθος μορφών ζωής στον Αμβρακικό όπως ο λευκοτσικνιάς, ο αργυροτσικνιάς, ο κορμοράνος, το φοινικόπτερο, ο αγριόκυκνος και ο αργυροπελεκάνος, ο οποίος είναι ο μεγαλύτερος από όλα τα είδη πελεκάνων. Ο Αμβρακικός είναι ο πρώτος υγρότοπος όπου αποδεδειγμένα φωλιάζουν ελάχιστοι ήταυροι. Τα αλιεύματα του κόλπου όπως οι γαρίδες και οι σαρδέλες είναι διάσημα στην ελληνική αλλά και ξένη αγορά.[29] Η περιφερειακή ενότητα Άρτας βρίσκεται στη 2η θέση, μετά την Π.Ε Αιτωλοακαρνανίας, από πλευράς συνολικής έκτασης υγροτόπων, με 237.000 τετ.χιλιόμετρα. Επίσης η Π.Ε Άρτας βρίσκεται στις πρώτες θέσεις των περιοχών με τη μεγαλύτερη αλιευτική και κτηνοτροφική χρήση υγροτόπων και κατέχει την 3η θέση στη χρήση υγροτόπων για αναψυχή.[30]

Νησιά

Τα νησιά της Περιφερειακής Ενότητας Άρτας βρίσκονται στον Αμβρακικό κόλπο, με μεγαλύτερο νησί, την Κορωνησία, το οποίο είναι το μοναδικό κατοικημένο νησί του Αμβρακικού.

Νησιά και Νησίδες της Περιφερειακής Ενότητας Άρτας
Όνομα Πληθυσμός Αριθμός νησίδων
Βάθη (ή Βαθύ) 0 1
Καμάκια 0 4
Κάτω Παλιούρι 0 2
0 7
Μακρονήσι 0 5
Μικρός Γερανός 0 1
Πέρα Νησί ή Κορωνησία 165 1

Παραλίες

Οι παραλίες της Άρτας βρίσκονται στον Αμβρακικό κόλπο, την Κορωνησιά και τη Σαλαώρα σε μικρές αποστάσεις από την πόλη της Άρτας, είναι εύκολα προσβάσιμες με το αυτοκίνητο και είναι γενικά ζεστές και ρηχές. Οι παραλίες είναι ιδανικές για κολύμβηση αλλά και για διάφορες θαλάσσιες δραστηριότητες.[31]

Ανθρωπογεωγραφία

Η μεγάλη πλειοψηφία των κατοίκων της Περιφερειακής Ενότητας Άρτας είναι γηγενείς όμως στα όρια του πρώην Νομού Άρτας κατοικούν και άλλες πληθυσμιακές ομάδες, οι οποίες κατά καιρούς εγκαταστάθηκαν στην περιοχή. Οι ομάδες αυτές είναι οι εξής:

Γλωσσικό ιδίωμα

H Ήπειρος υπήρξε ένα γεωγραφικό διαμέρισμα, απρόσιτο μέχρι τις αρχές του προηγούμενου αιώνα και διατήρησε ανόθευτο το γλωσσικό θησαυρό που κληρονόμησε. Περιοχές όπως τα Zαγοροχώρια, περιοχή Δωδώνης, Kατσανοχώρια, Ιωάννινα, περιοχή Άρτας αποκόπτουν ακόμη και σήμερα, ειδικά οι γηραιότεροι, τα φωνήεντα ή αλλάζουν τα άτονα (ο) και (ε) και τα προφέρουν ως (ου) και (ι).[37] Η φυλή των Σαρακατσαναίων ομιλεί το ίδιο ιδίωμα μ'αυτό της περιοχής των Τζουμέρκων, των Ραδοβιζίων της Άρτας, του Σακαρετσίου και της περιοχής μέχρι τα Άγραφα.[38] Συγκεκριμένα ισχύουν ορισμένοι κανόνες, κοινοί με το ιδίωμα των Σαρακατσαναίων.[39]

Ιδιωματικός κανόνας Τοπική απόδοση Νεοελληνική απόδοση
Συγκοπή των λέξεων σταρ

κορφή, σμαδ

σιτάρι

κορυφή, σημάδι

Αποκοπή του καταληκτικού ει, η, ι, οι των παροξύτονων ρημάτων χιονίζ χιονίζει
Τονισμός της προπαραλήγουσας των ρημάτων έστρωσαμαν

έφαγαμαν

στρώσαμε

φάγαμε

Μετατροπή του άτονου φθόγγου (ε) σε (ι) Φάτι βρε πιδιά Φάτε βρε παιδιά
Μετατροπή του άτονου φθόγγου (ο) σε (ου) λέου λέω
Μετατροπή του αρσενικού και ουδέτερου άρθρου

(ο, τον, στον, το) σε (ου, τουν, στου, του)

Ου Νίκους

του πιδί

Ο Νίκος

το παιδί

Ιστορία


Αρχαίοι Χρόνοι

Η παρουσία ανθρώπου στα όρια της σημερινής Περιφερειακής Ενότητας Άρτας μπορεί να πιστοποιηθεί από τα λιγοστά ευρήματα που χρονολογούνται τη νεολιθική εποχή και αντιπροσωπεύονται από ένα λίθινο πέλεκη, που εντοπίσθηκε νότια της ακρόπολης του Αμμότοπου (αρχαίο Όρραον). Στην ίδια θέση βρέθηκαν επίσης και λιγοστά όστρακα αγγείων της εποχής του Χαλκού. Τον 9ο αι. π.Χ. στην περιοχή κοντά στα παράλια κατοικούσαν οι Δρύοπες ενώ το ορεινό βορειοανατολικό τμήμα αποτελούσε τμήμα της επικράτειας των Αμφιλόχων και ενδεχομένως και των Αθαμάνων. Η χώρα των Αθαμάνων, εκτεινόταν μεταξύ Ηπείρου, Θεσσαλίας και Δυτικής Στερεάς Ελλάδας. Οι Αθαμάνες, ηπειρωτικό φύλο που κατοικούσαν στην ορεινή περιοχή των Αθαμανικών Όρεων (Τζουμέρκα) και των βορειοανατολικών Αγράφων, οφείλουν το όνομά τους στο μυθικό βασιλιά Αθάμαντα, που ήρθε από τον Ορχομενό της Βοιωτίας, εγκαταστάθηκε και βασίλευσε στην περιοχή. Κατά τους ιστορικούς χρόνους, οι Αθαμάνες αναφέρονται πρώτη φορά το 395 π.Χ., ενισχύοντας την τετραπλή συμμαχία Κορίνθου, Άργους, Αθήνας και Θήβας[40]. Στρατευμένοι ή μισθοφόροι πολεμιστές, εκστρατεύουν στην Ιταλία υπό τον βασιλιά Πύρρο κατά τη δεύτερη περίοδο της βασιλείας του (296-272 π.Χ.). Στις βόρειες περιοχές κατοικούσε ο λαός των Μολλοσσών.

Ίδρυση της Αμβρακίας

Το 625 π.Χ. Κορίνθιοι με αρχηγό τον Γόργο, νόθο γιο του Κυψέλου, τυράννου της Κορίνθου, ίδρυσαν την Αρχαία Αμβρακία.[41] Ετυμολογικά η λέξη Αμβρακία, ή Αμπρακία (Ambracia), ή Ανπρακία, προέρχεται από το αμφί (αμπί) + ρακία (ραχία) = βραχώδης ακτή, πετρώδης γιαλός, από το ρήμα ράττω ή αράττω = κτυπώ με δύναμη, συντρίβω. Από το αμπί και τη ρίζα ράκ προήλθε μάλλον το τοπωνύμιο Αμπ-ρακ-ία και το υδρωνύμιο (όνομα ποταμού) Ά-ραχ-θος, δηλαδή η πετρώδης ακτή που κτυπιέται εκατέρωθεν (αμπί = αμφί).[42] Τον 6ο αι. π.Χ. η πόλη υπήρξε αξιόλογο κέντρο του κορινθιακού εμπορίου στη βορειοδυτική Ελλάδα και σημαντικός σταθμός στα ταξίδια του προς την Κάτω Ιταλία. Η Αμβρακία έλαβε μέρος στους Περσικούς πολέμους και συμμετείχε με σημαντική δύναμη (με επτά πλοία στη ναυμαχία της Σαλαμίνος και με 500 οπλίτες στη Μάχη των Πλαταιών). Κατά τη διάρκεια του Πελοποννησιακού πολέμου έμεινε πιστή στη μητρόπολη της Κόρινθο, την οποία και βοήθησε στις πολεμικές της επιχειρήσεις κατά των Κερκυραίων.

Το έτος 582 π.Χ. η Αμβρακία είχε δημοκρατικό πολίτευμα, μετά την τυραννία του Περίανδρου, 74 χρόνια προγενέστερη της Δημοκρατίας του Κλεισθένη στην Αθήνα. Διάσημοι Αμβρακιώτες ήταν ο γλύπτης Πολύστρατος, ο μουσικός Επίγονος, ο ποιητής της μέσης κωμωδίας Επικράτης και ο ολυμπιονίκης Λέων της 96ης Ολυμπιάδας (Παυσανίας). Το 500 π.Χ. κτίσθηκε στην Αμβρακία ο τεράστιος Ναός του Απόλλωνος Σωτήρος. Τα ερείπιά του σώζονται κοντά στην Πλατεία Κιλκίς της σημερινής Άρτας. Επί βασιλέως Πύρρου, η Αμβρακία γνώρισε μεγαλείο. Κτίστηκε η αρχική μορφή του γεφυριού του Αράχθου, το Μικρό Θέατρο (κοντά στον Άγιο Κωνσταντίνο), το Μεγάλο Θέατρο (κοντά στό Ναό του Απόλλωνος), και το Πρυτανείο (δίπλα στό Ναό Απόλλωνος).

Ο Βασιλιάς Πύρρος της Ηπείρου

Το 295 π.Χ. ο Πύρρος της Ηπείρου, βασιλιάς των Μολοσσών, μετέφερε στην Αμβρακία την πρωτεύουσα του κράτους του. Ο Πύρρος έδωσε διεθνή αίγλη στην πόλη, όπως άλλωστε σε ολόκληρη την Ήπειρο και κόσμησε την Αμβρακία με σημαντικά οικοδομήματα. Σύμφωνα με το γεωγράφο Στράβωνα, ο Πύρρος ήταν εκείνος ο βασιλιάς που κατέστησε την Αμβρακία κέντρο του ηπειρωτικού κράτους, μεταφέροντας εκεί το βασιλικό παλάτι, εγκαταλείποντας τη μακρά παράδοση της διακυβέρνησης από την πόλη της Πασσαρώνας. Η πρωτεύουσά του γνώρισε αξιοσημείωτη ευημερία η οποία διατηρήθηκε μέχρι την εποχή της κατάκτησης της Ελλάδας από τους Ρωμαίους.[43][44] Το 379 π.Χ - 316 π.Χ στην Αμβρακία έζησε η Ολυμπιάδα, μητέρα του Μεγάλου Αλεξάνδρου.[45] Το 167 π. Χ. η Αμβρακία πέφτει στα χέρια των Ρωμαίων και πολλοί θησαυροί της Αμβρακίας μεταφέρθηκαν στη Ρώμη. Με την ίδρυση της Νικόπολης το 31 μ.Χ., η Αμβρακία έπαψε να παίζει αξιόλογο ρόλο στην περιοχή.[εκκρεμεί παραπομπή] Αν και υπαγόταν πια διοικητικά στη Νικόπολη, διατηρούσε όμως το καθεστώς της πόλης (ήταν δηλαδή «περιοικίς πόλις»), όπως εικάζεται από τη μνεία του «Δήμου Αμβρακιωτών» σε αναθηματική επιγραφή στον αυτοκράτορα Τραϊανό.[46]

Βυζαντινή Εποχή

Το 1082, η Άρτα αναφέρεται για πρώτη φορά με το νέο της όνομα, το οποίο πιθανόν να προέρχεται από τη λατινική λέξη artus ή arta, που σημαίνει στενή ή στενά.[47]

Μετά την κατάληψη της Κωνσταντινούπολης από τους Σταυροφόρους, το 1204, η Άρτα έγινε πρωτεύουσα το κράτους της Ηπείρου, που είναι γνωστό ως Δεσποτάτο της Ηπείρου. Ιδρυτής του ήταν ο Μιχαήλ Α΄ Άγγελος Κομνηνός Δούκας (1205-1215), συγγενής της αυτοκρατορικής οικογένειας των Κομνηνών. Μετά το θάνατο του ο αδερφός του Θεόδωρος (1215-1230) επέκτεινε το κράτος και κατόρθωσε να ανακαταλάβει τη Θεσσαλονίκη, που μέχρι τότε κατείχαν οι Σταυροφόροι και ίδρυσε το βασίλειο της Θεσσαλονίκης. Ο Θεόδωρος έκανε αρκετές προσπάθειες να ανακαταλάβει επίσης την Κωνσταντινούπολη και να αποκαταστήσει τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία. Ο ανεψιός του Μιχαήλ Β΄ (1231-1267) κατά τη διάρκεια της εξουσίας του φρόντισε για την οχύρωση της Άρτας και έκτισε τα μοναστήρια της Κάτω Παναγιάς και της Παντάνασσας κοντά στη Φιλιππιάδα.

Τα επόμενα χρόνια η Άρτα κυβερνήθηκε από τη δυναστεία των Ιταλών Orsini (1318-1337). Το 1349 μ.Χ την Άρτα καταλαμβάνει ο Στέφανος Δούσαν και το 1359-1416 η πόλη πέφτει στα χέρια των ηγεμόνων Λιόσα και Σπάτα .Το 1416 μ.Χ η πόλη κυριεύθηκε από τον κόμη της Κεφαλονιάς Κάρολο Α' Tόκκο.[48]

Οθωμανική αυτοκρατορία

Στις 24 Μαρτίου 1449, η Άρτα πέφτει στα χέρια των Τούρκων. Παράλληλα όμως οι Αρτινοί ήταν φόρου υποτελείς στην Ενετική Δημοκρατία, στην οποία πλήρωναν κάθε χρόνο 1.500 ρεάλια, προκειμένου να εξασφαλίσουν την ενετική προστασία από τον κίνδυνο ληστών και πειρατών. Το 15ο αι. ο πληθυσμός της πόλης αυξήθηκε σημαντικά, γιατί σε αυτή εγκαταστάθηκαν αρκετοί Εβραίοι, που εκδιώχθηκαν από την Απουλία και την Καλαβρία, καθώς και εξορισθέντων από την Ισπανία σεφαραδιτών Εβραίων. Αυτοί αποτέλεσαν μία χωριστή Κοινότητα, ίδρυσαν τη Συναγωγή "Πουλιέζα", εβραϊκό σχολείο και φιλανθρωπικούς συλλόγους.[49] Η Εβραϊκή Κοινότητα της Άρτας υπήρξε μία από τις παλαιότερες της Ελλάδος. Τις πρώτες πληροφορίες γι΄ αυτήν τις αντλούμε από το "Οδοιπορικό" του Ισπανού περιηγητή ραββίνου Βενιαμίν μπεν Γιονά, ο οποίος ταξίδεψε στην Ελλάδα το 1173. Την εποχή του "Δεσποτάτου της Ηπείρου" χτίστηκε η πρώτη Συναγωγή, η "Γκρέκα", και λειτούργησε το εβραϊκό νεκροταφείο στο λόφο Περάνθης, που παραχωρήθηκε από την Αγία Θεοδώρα, σύζυγο του Μιχαήλ Κομνηνού.[50]

Το 1788 η διοίκηση της πόλης πέρασε στη δικαιοδοσία του Αλή Πασά των Ιωαννίνων και μετά τον αποκεφαλισμό του Αλή Πασά Τεπελενλή το 1822, η Άρτα περιήλθε στην εξουσία του Χουρσίτ Πασά και σύντομα στόν Κιουταχή Πασά. Στις 4 Ιουλίου 1822 έγινε δίπλα στήν Άρτα η Μάχη του Πέτα.[51],[52][53]

H Απελευθέρωση και η Νεότερη Ιστορία

Η Άρτα ανέκτησε την ανεξαρτησία της με τη συνθήκη του Βερολίνου το 1881,όμως η περιοχή του κάμπου παρέμεινε υπό Τουρκική κατοχή. Το 1883 δημιουργήθηκε ο ομώνυμος νομός. Το έτος 1882 έγινε σύγκρουση τσιφλικάδων με κολλήγους στην Άρτα, τριάντα χρόνια πρίν τα παρόμοια γεγονότα στό Κιλελέρ της Θεσσαλίας. Στον ατυχή Ελληνοτουρκικός πόλεμος του 1897 (διήρκεσε περίπου 30 ημέρες) και η Άρτα αποτέλεσε βάση εξόρμησης και εφοδιασμού του Ελληνικού Στρατού και ζωντάνεψε από την ελπίδα της απελευθέρωσης ολόκληρης της Ηπείρου, πράγμα που έγινε το 1912-1913, οπότε απελευθερώθηκε ο κάμπος της Άρτας μαζί με την Πρέβεζα, Θεσπρωτία και Ιωάννινα.[54] Κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου πολέμου, στις 16 Αυγούστου 1943, στο χωριό Κομμένο διαπράχθηκε η Σφαγή του Κομμένου, η οποία ήταν μια από τις μεγαλύτερες σφαγές αμάχων στην ιστορία της Γερμανικής κατοχής στην Ελλάδα.[55]

Διοικητική διαίρεση


Περιφερειακή Ενότητα Άρτας

Με τη Νέα Αρχιτεκτονική της Αυτοδιοίκησης και της Αποκεντρωμένης Διοίκησης - Πρόγραμμα Καλλικράτης δηλαδή τον ελληνικό νόμο 3852/2010, με τον οποίο μεταρρυθμίστηκε η διοικητική διαίρεση της Ελλάδας, δημιουργήθηκαν 4 νέοι δήμοι.

Δημογραφικά στοιχεία


Ο μόνιμος πληθυσμός της Π.Ε Άρτας, στην απογραφή του 2011 ανήλθε σε 67.877 κατοίκους.

Στην περιφερειακή ενότητα Άρτας ζει το 20% του συνολικού πληθυσμού της περιφέρειας Ηπείρου και το 0,63% του συνολικού πληθυσμού της χώρας. Ο πληθυσμός της περιοχής μετά από χρόνια οριακής αυξομείωσης, το 2011 σημείωσε το χαμηλότερο ποσοστό των τελευταίων εξήντα ετών. Η πρώτη φορά όπου η περιοχή της Άρτας ξεπέρασε τους 80.000 κατοίκους ήταν το 1961, με 82.630 κατοίκους, αριθμός ο οποίος υπήρξε και ο μέγιστος αριθμός κατοίκων.[56] [57][58]

Μεταβολές του πληθυσμού

Σύμφωνα με τα στοιχεία του 2001, παρατηρείται μια μετακίνηση του ενεργού δυναμικού από τα ορεινά προς τα πεδινά, όπου υπάρχει το αστικό κέντρο και επομένως περισσότερες ευκαιρίες απασχόλησης. Η απασχόληση είναι βασική αιτία εγκατάλειψης των ορεινών περιοχών αλλά και παράγοντες γεωγραφικοί και κοινωνικοί συμβάλουν εξίσου σ΄αυτή. Ο αστικός πληθυσμός της Π.Ε Άρτας ανέρχεται στο 39,53% περίπου του συνολικού της πληθυσμού ενώ o αγροτικός πληθυσμός ανέρχεται στο 60,47% του συνόλου.[59]

Σύμφωνα με τα στοιχεία της απογραφής 2001, οι κάτοικοι με ηλικία πάνω των 65 ετών στην Περιφέρεια αντιπροσωπεύουν το 20,40% του συνολικού πληθυσμού, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό για την Π.Ε Άρτας είναι 22,59%.

Τα μεγαλύτερα Δ. Διαμερίσματα της Π.Ε Άρτας
Όνομα Πληθυσμός Δήμος
Άρτα 21.596 Δήμος Αρταίων
Κομπότι 2.357 Δήμος Ν.Σκουφά
Κωστακιοί 2.175 Δήμος Αρταίων
Νεοχώρι 1.812 Δήμος Ν.Σκουφά
Πέτα 1.558 Δήμος Ν.Σκουφά
Άγιος Δημήτριος Πέτα 1.422 Δήμος Ν.Σκουφά
Χαλκιάδες 1.287 Δήμος Αρταίων
Γραμμενίτσα 1.259 Δήμος Αρταίων
Ανέζα 1.109 Δήμος Αρταίων
Καλαμιά 1.080 Δήμος Αρταίων

Οικονομία


Η Π.Ε Άρτας είναι μία κατεξοχήν αγροτική περιοχή καθώς με βάση τα στοιχεία του 2007, το 32,32% των απασχολούμενων εργάζεται στον πρωτογενή τομέα, γεγονός που είναι αναμενόμενο καθώς στην Άρτα μαζί με την Πρέβεζα, συγκεντρώνονται τα πλέον πεδινά τμήματα της Περιφέρειας καθώς και η γεωργική γη υψηλής παραγωγικότητας. Ο λιγότερο αγροτικός δήμος υπήρξε το 2007, ο Δήμος Αρταίων (σχέδιο Καποδίστριας) όπου μονάχα το 10% των απασχολούμενων είχε κάποια ασχολία σχετική με τον πρωτογενή τομέα ενώ 64,7% εργαζόταν στον τριτογενή τομέα. Αντίθετα, οι πλέον αγροτικοί δήμοι υπήρξαν το 2007, ο πρώην Δήμος Αράχθου και η πρώην Κοινότητα Κομμένου όπου τα ποσοστά απασχόλησης στον πρωτογενή τομέα έφθαναν το 62,4% και 66,4% αντίστοιχα. Η Π.Ε Άρτας συνεισφέρει το 0,4% του συνολικού ΑΕΠ της χώρας.

Αναλυτικά τα στοιχεία σχετικά με το Ακαθάριστο Εγχώριο Προιόν και το Κατά Κεφαλήν Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν, στον παρακάτω πίνακα.[60]

2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008
Ακαθάριστο Εγχώριο Προιόν(σε εκατ.ευρώ) 606 665 684 776 756 833 840 903 901
Κατά Κεφαλήν Ακαθάριστο Εγχ. Προιόν(σε εκατ.ευρώ) 8.206 9.054 9.386 10.721 10.485 11.612 11.774 12.714 12.747

Αναλυτικά, το 2001 ο οικονομικά ενεργός πληθυσμός αντιστοιχούσε σε 29.526 άτομα από τα οποία οι 7.809 είχαν κάποια ασχολία στον πρωτογενή τομέα, 4.437 στο δευτερογενή τομέα και 10.816 στον τριτογενή τομέα. Στην απογραφή του 2001 δήλωσαν άνεργοι 3.193 άνθρωποι. Σύμφωνα με στοιχεία του Επιμελητηρίου Άρτας η κατανομή ανά κλάδο μελών στην Άρτα είναι [61]:

Το συνολικό εμπόριο της Περιφέρειας Ηπείρου παρουσιάζει καθοδική πορεία κατά την διάρκεια της περιόδου 2003 – 2005 για να αυξηθεί το 2006. Η Π.Ε Άρτας, το 2006 κατέλαβε την 42η θέση στον τομέα των εξαγωγών και οι εξαγωγές ανήλθαν σε 14.158.873 ευρώ. Σύμφωνα με στοιχεία έρευνας στην Π.Ε Άρτας, 27 επιχειρήσεις δήλωσαν ότι έχουν εξαγωγική δραστηριότητα. Οι πλειονότητα των επιχειρήσεων αυτών ανήκει στον ευρύτερο κλάδο των τροφίμων και ποτών.[62]

Γεωργία

Αλιεία

Στην Περιφερειακή Ενότητα Άρτας οι αλιευτικές δραστηριότητες έχουν ως επίκεντρο τον Αμβρακικό κόλπο όπου η αλιεία γίνεται με χρήση απλών διχτύων, παραγάδια, ιχθυοπαγίδες, συρτή, βολκούς, καλαμωτά δίχτυα. Συνολικά στην ευρύτερη περιοχή της Άρτας εργάζονται 280 σκάφη τα οποία έχουν ως αφετηρία κατά κύριο λόγο τα λιμάνια της Σαλαώρας, της Κόπραινας και της Κορωνησίας.

Τα κυριότερα αλιεύματα είναι το χέλι, η γαρίδα ή γάμπαρη (στην τοπική διάλεκτο), η κουτσομούρα, τα κεφαλοειδή, η σαρδέλα και η σουπιά. Αξιόλογη είναι και η παραγωγή αυγοτάραχου.

Σημαντικό ρόλο στην εκμετάλλευση των αλιευμάτων παίζουν οι αλιευτικοί συνεταιρισμοί. Η αλιευτική παραγωγή του νομού Άρτας υποστηρίζεται από διάφορες εγκαταστάσεις μεταποίησης – εμπορίας. Συγκεκριμένα στην περιοχή της Άρτας εδρεύει μία μονάδα μεταποίησης με αντικείμενο το κάπνισμα του χελιού και μία μονάδα μεταποίησης που ασχολείται με την παρασκευή και τη συσκευασία χαβιαριού.[63]

Τουρισμός


Ο τομέας του τουρισμού είναι ελάχιστα αναπτυγμένος, γεγονός που καθιστά την Άρτα έναν τόπο τουριστικά ανεξερεύνητο. Η μακραίωνη ιστορία της περιοχής, η οποία πιστοποιείται από τα πολυάριθμα κλασσικά, βυζαντινά και μεταβυζαντινά μνημεία αλλά και η χαρακτηριστική γεωμορφολογία της (οικοσυστήματα και τοπία ιδιαίτερης οικολογικής αξίας) σε συνδυασμό με τις τοπικές παραδόσεις και τα έθιμα, προσφέρουν πολλές δυνατότητες για την ανάπτυξη του τουρισμού.

Αξιοθέατα

Ορισμένα από τα πιο σημαντικά αξιοθέατα της περιοχής είναι τα εξής:

Πολιτισμός


Η Άρτα έχει να παρουσιάσει μια τεράστια ιστορία και το πέρασμα των αιώνων έχει χαρίσει στην περιοχή μία σημαντική πολιτιστική κληρονομιά. Η περιοχή έχει να παρουσιάσει πλούσια δραστηριότητα σε όλους τους τομείς της πολιτιστικής ζωής, όπως το θέατρο, τη μουσική, το χορό, τον αθλητισμό και άλλα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα της πολιτιστικής δραστηριότητας της περιοχής είναι οι πολυάριθμες εκδηλώσεις που λαμβάνουν χώρα κάθε χρόνο και περιλαμβάνουν παραστάσεις θεάτρου, μουσικής, χορού, με συγκροτήματα και καλλιτέχνες υψηλού κύρους. Κύριοι εκφραστές της πολιτιστικής δραστηριότητας είναι οι πολιτιστικές υπηρεσίες των δήμων της περιοχής και οι πολυάριθμοι σύλλογοι, οι οποίοι προσπαθούν να κρατήσουν ζωντανά τα ήθη και έθιμα του τόπου.

Μουσεία

Θέατρα

Κινηματογράφος

Βιβλιοθήκες

Εκδηλώσεις

Η πόλη της Άρτας αλλά και συνολικά η Π.Ε Άρτας, παρουσιάζουν πλούσια πολιτιστική ζωή και κάθε χρόνο λαμβάνουν χώρα στην περιοχή διάφορα καλλιτεχνικά και πολιτιστικά δρώμενα.[85]

Ήθη και έθιμα

Πολλά από τα ήθη και τα έθιμα της περιοχής της Άρτας έχουν τις ρίζες τους στην εποχή της Τουρκοκρατίας και είναι στενά συνδεδεμένα με με τις δραστηρίοτητες και τη ζωή των ανθρώπων του τόπου.

Εκκλησία και Τοπική Αγιολογία


Ο νομός Άρτας, από εκκλησιαστικής πλευράς, υπάγεται στην Ιερά Μητρόπολη Άρτας και την Ιερά Μητρόπολη Νικοπόλεως και Πρεβέζης.

Ιστορικό των Μητροπόλεων

Η Άρτα πρωτοτιμήθηκε με επισκοπική έδρα το 12ο αιώνα και από το 13ο αιώνα υπήρξε έδρα Μητροπολίτου, ο οποίος έφερε τον τίτλο «Άρτης και Ναυπάκτου, υπερτίμου και εξάρχου πάσης Αιτωλίας». Με τη δημιουργία του πρώτου Ελληνικού κράτους η Μητρόπολη Ναυπάκτου - Άρτης διασπάται με αποτέλεσμα το ελεύθερο τμήμα να αποτελέσει τη Μητρόπολη Αιτωλίας και Ακαρνανίας ενώ το υπόλοιπο υπό κατοχή τμήμα, τη Μητρόπολη Άρτης και Πρεβέζης. Μετά την απελευθέρωση της πόλης της Άρτας και του ορεινού τμήματος του νομού, το 1882, η εκκλησιαστική περιφέρεια Άρτης και Πρεβέζης διχοτομήθηκε και αυτό είχε ως αποτέλεσμα τη δημιουργία της Ιεράς Μητρόπολης Άρτας στην οποία υπαγόταν τα ελεύθερα ελληνικά εδάφη ενώ η τουρκοκρατούμενη περιοχή του κάμπου υπαγόταν στην ανασυσταθείσα Μητρόπολη Νικοπόλεως και Πρεβέζης. Σήμερα το όριο που χωρίζει τις δύο μητροπόλεις είναι ο ποταμός Άραχθος. Η Ιερά Μητρόπολη Άρτας αριθμεί συνολικά 96 ενορίες ενώ η περιφέρεια Κάμπου της Ιεράς Μητρόπολης Νικοπόλεως και Πρεβέζης στην οποία υπάγονται τα χωρία του νομού Άρτας, δυτικά του Αράχθου, αριθμεί 31 ενορίες. Στην κεφαλή της Ιεράς Μητροπόλεως Άρτης σήμερα είναι ο Μητροπολίτης Καλλίνικος (κατά κόσμον Κωνσταντίνος Κορομπόκης, από το 2016) και της Ιεράς Μητροπόλεως Νικοπόλεως και Πρεβέζης, ο Μητροπολίτης Χρυσόστομος, κατά κόσμο Γεώργιος Τσιρίγκας. Ο μητροπολιτικός ναός της Άρτας είναι ο Άγιος Δημήτριος, ο οποίος βρίσκεται στην κεντρική πλατεία της πόλης και η πολιούχος της Άρτας είναι η Αγία Θεοδώρα.[96][97][98][99][100]

Αγιολογία της περιοχής

Εκπαίδευση


Η πρωτοβάθμια εκπαίδευση καλύπτεται σήμερα 49 νηπιαγωγεία μαζί με ένα ειδικό νηπιαγωγείο και 55 δημοτικά σχολεία μαζί με ένα ειδικό δημοτικό.[107][108] Όσον αφορά τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, στην Π.Ε Άρτας λειτουργούν 16 Γυμνάσια μαζί με ένα Εσπερινό Γυμνάσιο και 10 Λύκεια μαζί με ένα Εσπερινό Λύκειο. Επίσης στην περιοχή της Άρτας λειτουργεί ένα Μουσικό σχολείο και διάφορες σχολές ΕΠΑ.Λ και ΕΠΑ.Σ.[109] Η ανώτερη τριτοβάθμια εκπαίδευση καλύπτεται τοπικά από το Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου με έδρα την Άρτα.[110] Οι σχολές που λειτουργούν στην Άρτα είναι:

Κλίμα


Η Π.Ε Άρτας αποτελείται από περιοχές παράκτιες με χαμηλό υψόμετρο και ορεινές περιοχές. Το γεγονός αυτό προσφέρει στην κάθε περιοχή ιδιαίτερα κλιματολογικά χαρακτηριστικά. Οι παράκτιες περιοχές εμφανίζουν ήπιο Μεσογειακό κλίμα και έχουν πιο ήπιους χειμώνες και θερμοκρασίες που σπάνια κατεβαίνουν κάτω από το μηδέν, ενώ τα καλοκαίρια παρουσιάζουν αρκετά υψηλές θερμοκρασίες με σπάνιες βροχοπτώσεις ενώ στις ημιορεινές περιοχές το κλίμα χαρακτηρίζεται ως μεταβατικό από μεσογειακό σε εύκρατο, διατηρώντας τα χαρακτηριστικά του μεσογειακού τύπου, περισσότερο στα χαμηλά υψόμετρα και λιγότερο στις ορεινές περιοχές. Στις ορεινές περιοχές του νομού επικρατεί το Ηπειρωτικό κλίμα, το οποίο χαρακτηρίζεται από ψυχρό έως δριμύ χειμώνα ενίοτε παρατεταμένο και από σχετικά δροσερό καλοκαίρι με αρκετές τοπικές βροχές.[111]

Το κλίμα της περιοχής επηρεάζεται από τις υγρές αέριες μάζες που έρχονται από το Ιόνιο στα δυτικά και η εκφόρτωσή τους γίνεται στον ορεινό όγκο της Πίνδου στα ανατολικά. Το μικρότερο ύψος βροχόπτωσης στη διάρκεια του έτους παρατηρείται στα δυτικά προς τις ακτές του Ιονίου και δεν υπερβαίνει τα 1200 mm, προς τις περιοχές του Δέλτα Αράχθου φτάνει μέχρι 1600 mm, ενώ ανατολικότερα και βορειότερα στους ορεινούς όγκους των Τζουμέρκων το ύψος της βροχόπτωσης ξεπερνάει τα 2600 mm. Οι απόλυτες μέγιστες και ελάχιστες θερμοκρασίες για τους σταθμούς Ακτίου και Άρτας σε ετήσια βάση είναι 37 °C και 41 °C κατά το θέρος και -3,6 °C και -7,2 °C κατά το χειμώνα αντίστοιχα. Η εξάτμιση και η υγρασία έχουν υψηλές τιμές σε όλη τη διάρκεια του έτους.[112] Σύμφωνα με τις καταγραφές του δικτύου αυτόματων σταθμών του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, το 2010 στην περιφερειακή ενότητα Άρτας σημειώθηκαν αρκετές βροχοπτώσεις και δύο δημοτικά διαμερίσματα βρέθηκαν ανάμεσα στις πέντε περιοχές με το μεγαλύτερο ύψος βροχόπτωσης σε όλη την Ελλάδα, τα Θεοδώριανα με 2887 mm και ο Καταρράκτης με 2750 mm.[113]

Πρόσβαση και Μεταφορές


Η πρόσβαση στην Περιφερειακή Ενότητα Άρτας γίνεται κατά κύριο λόγο οδικώς. Οι μετακινήσεις στο εσωτερικό της Περιφερειακής Ενότητας Άρτας πραγματοποιούνται με τα δρομολόγια του ΚΤΕΛ Άρτας και τα ράδιο ΤΑΞΙ Άρτας.

Πρόσβαση

Αεροπορικώς, η Π.Ε Άρτας εξυπηρετείται από τον Κρατικό Αερολιμένα Ιωαννίνων και τον Αερολιμένα Ακτίου.

Μετακίνηση

Οι μετακινήσεις στο εσωτερικό της Περιφερειακής Ενότητας Άρτας γίνονται με τα δρομολόγια του Αστικού ΚΤΕΛ Άρτας και καλύπτουν μία περιοχή από το Πέτα και το Κομπότι εώς το Νεοχώρι, τη Φιλοθέη, τη Βίγλα και την Κορωνησία. Επίσης, το Αστικό ΚΤΕΛ Άρτας, εκτελεί καθημερινά δρομολόγια από και προς το Τ.Ε.Ι και το νοσοκομείο της πόλης.[116] Οι ορεινές περιοχές εξυπηρετούνται από το Υπεραστικό ΚΤΕΛ Άρτας, ο σταθμός του οποίου βρίσκεται στην περιφερειακή όδο Άρτας, μπροστά από την τεχνητή λίμνη Άρτας και σε απόσταση μόλις 1 χλμ. από το κέντρο της πόλης. Το Υπεραστικό ΚΤΕΛ Άρτας εκτελεί καθημερινά δρομολόγια από και πρός τα Ιωάννινα, Πρέβεζα, Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Πάτρα και Λάρισα.[117]

Στην πόλη της Άρτας υπάρχουν για την εξυπηρέτηση του επιβατικού κοινού και σε ειδικά διαμορφωμένους χώρους για τον σκοπό αυτό, επτά καθορισμένοι σταθμοί ΤΑΞΙ που βρίσκονται διάσπαρτοι σε διάφορα σημεία έτσι ώστε να είναι εύκολα προσβάσιμοι από το επιβατικό κοινό.[118] Οι σταθμοί βρίσκονται:

Αθλητισμός


Στην Π.Ε Άρτας δραστηριοποιούνται δεκάδες αθλητικά σωματεία καλύπτοντας ένα ευρύ φάσμα αθλητικών δραστηριοτήτων. Ο πιο γνωστός σύλλογος της περιοχής είναι ο Γ.Α.Σ. Αναγέννηση Άρτας, ο οποίος έχει ιδρυθεί το 1960. Τα χρώματα του συλλόγου είναι το μαύρο και το άσπρο και έχει ως έμβλημα το Γεφύρι της Άρτας.

Χειροσφαίριση

Η διασημότερη ομάδα της περιοχής είναι η γυναικεία ομάδα χάντμπολ της Αναγέννησης Άρτας. Ιδρύθηκε το 1987 και αγωνίζεται στην Α1 κατηγορία και τα τελευταία χρόνια πρωταγωνιστεί στο πρωτάθλημα και το κύπελλο Ελλάδος. Κατέχει το ρεκόρ της μοναδικής γυναικείας ομάδας που έχει 12 σερί τίτλους σε όλα τα Ελληνικά γυναικεία ομαδικά αθλήματα και είναι η 2η ομάδα σε όλα τα Ελληνικά ομαδικά αθλήματα ανδρών και γυναικών (μετά τον Εθνικό Πειραιώς στην υδατοσφαίρηση) που έχει πετύχει κάτι ανάλογο. Οι τίτλοι που έχει κατακτήσει η γυναικεία ομάδα της Αναγέννησης είναι οι εξής:

Ποδόσφαιρο

Καλαθοσφαίριση

Λοιπά αθλήματα

Γήπεδα

Άνθρωποι του αθλητισμού

Μέσα ενημέρωσης


Τηλεόραση
Ραδιόφωνο
Εφημερίδες-Περιοδικά
ART TV: Ο τηλεοπτικός σταθμός ART TV
λειτουργεί από τον Ιανουάριο του 1990
με έδρα την Άρτα και καλύπτει
εξ ολοκλήρου ή τμηματικά τις περιφερειακές
ενότητες Άρτας, Πρέβεζας, Ιωαννίνων,
Θεσπρωτίας, Αιτωλοακαρνανίας, Λευκάδας, Κέρκυρας και Αχαϊας.[119]
Αμβρακία FM, 91.9 FM [120]
TOP FM, 105 FM
ART FM, 103.1 FM
Power FM, 92.3 FM
Ράδιο 1, 87.6 FM
Μελωδία FM, 101.1 FM
Ράδιο Άρτα, 101.5 FM

Ράδιο Πήγασος, 106 FM
Σταθμός Ιεράς Μητρόπολης Αρτας, 106.7 FM [121]

ΗΧΩ της Άρτας
Αμβρακία
Νέος Παρατηρητής
Η Γνώμη
Μαχητής
Η Έρευνα
Ταχυδρόμος
Νέα της Άρτας
Arta Press

Το Κομπότι

Σημαντικά πρόσωπα


Δείτε επίσης


Για πλήρη κατάλογο των πόλεων και οικισμών του νομού, δείτε επίσης Διοικητική διαίρεση Περιφερειακής Ενότητας Άρτας.

Παραπομπές


  1. Γενικές Πληροφορίες,Π.Ε Άρτας
  2. Έντυπη Έκδοση - Ψηφιακή Βιβλιοθήκη Θεόφραστος, Δελτίο της Ελληνικής Γεωλογικής Εταιρίας τομ. XXXVI, 2004 Πρακτικά 10ου Διεθνούς Συνεδρίου, Θεσ/νίκη Απρίλιος 2004 [1]
  3. Οι Πόροι του Υπεδάφους της Ηπείρου ως Παράγοντες Ισόρροπης Ανάπτυξης, Μ. Τσέζος, Φεβρουάριος 2005.[2]
  4. ΜΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΕΣ ΟΡΥΚΤΕΣ ΠΡΩΤΕΣ ΥΛΕΣ,ΜΕΟΠΥ,σελ.56
  5. «Γεωθερμία: πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος για το πεδίο Συκιών Άρτας» . Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 26 Μαΐου 2012. Ανακτήθηκε στις 31 Οκτωβρίου 2012. 
  6. «Σε ποιες περιοχές της Ελλάδας «μυρίζει» πετρέλαιο,ΕΘΝΟΣ,16/5/2008» . Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 28 Ιανουαρίου 2013. Ανακτήθηκε στις 31 Οκτωβρίου 2012. 
  7. «Σεισμός και τακτοποίηση αυθαιρέτων κατασκευών,16 ΟΚΤΏΒΡΙΟΣ 2012» . Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 26 Απριλίου 2015. Ανακτήθηκε στις 24 Οκτωβρίου 2012. 
  8. Ποιες πόλεις «ζουν» πιο κοντά σε σεισμική ζώνη.ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ,31-10-01 [νεκρός σύνδεσμος]
  9. Ο.Α.Σ.Π,Δροσοπηγή 1967
  10. ΜΕΛΕΤΗ TOY KΛΑΔΟΥ ΤΩΝ ΕΛΑΙΟΥΡΓΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΣΤΟΥΣ ΝΟΜΟΥΣ ΠΡΕΒΕΖΑΣ ΚΑΙ ΑΡΤΑΣ.ΚΕΤΑ Ηπείρου.2007
  11. Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης, Νομός Αιτωλίας και Ακαρνανίας
  12. Εθνικό Μετσόβειο Πολυτεχνείο, Φιλώτης, Όρη Βάλτου
  13. «Η πεδιάδα της Άρτας,ΜeteoAlarm» . Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 31 Δεκεμβρίου 2012. Ανακτήθηκε στις 28 Οκτωβρίου 2012. 
  14. «Παραδοσιακοί οικισμοί Ηπείρου,Άρτα» . Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2 Σεπτεμβρίου 2012. Ανακτήθηκε στις 28 Οκτωβρίου 2012. 
  15. «ΕΞΕΡΕΥΝΩΝΤΑΣ ΤΟ ΒΙΟΤΟΠΟ,Αβρακικός» . Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 18 Οκτωβρίου 2010. Ανακτήθηκε στις 28 Οκτωβρίου 2012. 
  16. Ο κάμπος της Άρτας, Δ. Αρταίων
  17. Visit Greece,Άραχθος
  18. Visit Greece,Λούρος [νεκρός σύνδεσμος]
  19. Κοιλάδα Αχελώου,Π.Ε Άρτας
  20. Κοιλάδα Αχελώου,Π.E Άρτας
  21. ΒΑΣΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟΥΣ ΤΟΠΙΚΟΥΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥΣ ΤΩΝ ΟΡΕΙΝΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΚΑΙ ΑΛΛΗΛΕΞΑΡΤΗΣΗ ΤΟΥΣ ΜΕ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΟΡΕΙΝΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ.Δήμος Αθαμανίας - Δ.Δ. Κάτω Αθαμανίου.[3] Αρχειοθετήθηκε 2010-11-15 στο Wayback Machine.
  22. Κατανομή των υγροτόπων στους νομούς της Ελλάδας.Έκταση Ποταμών ανά νομό (Km) και Συνολική έκταση υγροτόπων (Εμβαδόν-Km2).Πηγή: Ζαλίδης Χ.Γ. και Α.Λ. Μαντζαβέλας 1994.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ, Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης
  23. Η Τεχνητή Λίμνη Πουρναρίου
  24. Η τουριστική αξιοποίηση και ανάδειξη της Λίμνης Πουρναρίου και της ευρύτερης περιοχής των Ν.Δ. Τζουμέρκων,30/10/2010.[4]
  25. Με κυπρίνους εμπλουτίστηκε η τεχνητή λίμνη της Άρτας,ΗΧΩ της Άρτας,20/10/2012.[5][νεκρός σύνδεσμος]
  26. Αμβρακικός Κόλπος,Π.Ε Άρτας
  27. Ο Αμβρακικός «κρατάει» τα δελφίνια του,ΤΟ ΒΗΜΑ
  28. O Αμβρακικός κόλπος [νεκρός σύνδεσμος]
  29. Αμβρακικός: Η μικρή Μεσόγειος,ΤΟ ΒΗΜΑ
  30. Χωρική κατανομή των υγροτόπων στην Ελλάδα και η συμβολή τους στην περιφερειακή ανάπτυξη.Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης, Πολυτεχνική Σχολη, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας.[6] Αρχειοθετήθηκε 2012-09-07 στο Wayback Machine.
  31. «Άρτα Παραλίες» . Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 8 Μαΐου 2012. Ανακτήθηκε στις 19 Οκτωβρίου 2012. 
  32. Οι ιστορίες ζωής του Αντώνη Νικοπολίδη
  33. ΤΑ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΤΙΚΑ ΚΥΜΑΤΑ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΤΗΣ ΠΡΩΗΝ ΣΟΒΙΕΤΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ
  34. Ντουλέμ αρέ χαμένι
  35. «Η Ιστορία του Βαθυπέδου» . Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 26 Απριλίου 2015. Ανακτήθηκε στις 31 Οκτωβρίου 2012. 
  36. Τζένη Κακαϊδή, Αγγέλα Λεκατσά,Η πορεία του προγράµµατος "Εκπαιδευτική Ένταξη Τσιγγανοπαίδων" στους νοµούς Ιωαννίνων και Άρτας.Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση | Επιχειρησιακό Πρόγραμμα.[7]
  37. AΦIEPΩMA: Hπειρωτική γλώσσα. Αποδεικνύει τη συνέχειά της από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα. Αλέξανδρος X. Mαμμόπουλος. 7 Μέρες - Καθημερινή - 6/03/1994 -σελ.32. Σημειώσεις: 1. Aγγέλου Kίτσου - Mνήμη Λέανδρου Bρανούση. Hπειρωτικής Eταιρείας, τεύχος 200. 2. Γ. Aναγνωστοπούλου M.E.E. τομ. 12ος σελ. 345 λήμμα Ήπειρος. 3. Γ. Xατζιδάκι «Περί του Eλληνισμού της Hπείρου». Λεύκωμα Eλπινίκης Mαυρογορδάτου. Έτος Γ΄ 1912. 4. Const. Karapanos. «Dodone et ses Ruines», Paris 1878. 5. N.C.L. Hammond, Ήπειρος και στο περιοδικ Anglohellenic Review, «Tο παρελθον και το μέλλον της Bορείου Ηπείρου». 6. «Λαϊκά αφηγήματα» του Γιώργου Kούνδουρου. 7. Aθαν. Παπαχαρίση, Hπειρ. Xρονικά 1993. 8. Eυάγ. Mπ γκα «Tα γλωσσικά ιδιώματα της Hπείρου», τ μος A΄ 1964, τ μος B΄ 1966. [8] Αρχειοθετήθηκε 2012-09-11 στο Wayback Machine.
  38. «Γεωγραφική εξάπλωση των Σαρακατσαναίων» . Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 23 Οκτωβρίου 2013. Ανακτήθηκε στις 1 Ιανουαρίου 2013. 
  39. Carsten Hoeg, Les Sarakatsans: une tribu nomade Grecque (Copenhagen 1924).
  40. «Έλληνες εναντίον Ελλήνων στην Αρχαία Ελλάδα-Αιματοχυσίες του 4ου αι. π.Χ.» . Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 11 Δεκεμβρίου 2008. Ανακτήθηκε στις 30 Οκτωβρίου 2012. 
  41. Εκδοτική Αθηνών: «Ιστορία του Ελληνικού Έθνους», Αθήνα 1992
  42. Εκδοτική Αθηνών: «Ελληνική Μυθολογία», Αθήνα 1987
  43. Στράβων, «Γεωγραφία», 7.7.6
  44. Πολύβιος, «Ιστορίες», 21.30.9 [νεκρός σύνδεσμος]
  45. Αρχαίοι Χρόνοι:Απόσπασμα από το βιβλίο «Οδοιπορικό στην Άρτα» της Βαρ. Ν. Παπαδόπουλου [9]
  46. Δ. Κ. Σαμσάρης, Η Άκτια Νικόπολη και η «χώρα» της (Νότια Ήπειρος-Ακαρνανία). Ιστορικογεωγραφική και επιγραφική συμβολή, Θεσσαλονίκη 1994, σ. 118
  47. Κώστας Τραχανάς: «Η ιστορία της Αμβρακίας και της Άρτας», 2006
  48. Βυζαντινοί Χρόνοι:Απόσπασμα από το βιβλίο «Οδοιπορικό στην Άρτα» της Βαρ. Ν. Παπαδόπουλου [10]
  49. Νεότεροι Χρόνοι:Απόσπασμα από το βιβλίο «Οδοιπορικό στην Άρτα» της Βαρ. Ν. Παπαδόπουλου.[11]
  50. H ΕΒΡΑΪΚΗ KΟΙΝΟΤΗΤΑ ΑΡTΑΣ
  51. Εκδοτική Αθηνών: «Ιστορία του Ελληνικού Έθνους»
  52. Δημήτρης Φωτιάδης: «Ιστορία της Επανάστασης του 1821», Αθήνα 1971-1972
  53. Παναγιώτης Κώτσης: «Η Μάχη του Πέτα»
  54. Ιστοσελίδα Δήμου Αρταίων: «Η Ιστορία της Άρτας»
  55. Η σφαγή του Κομμένου,16 Αυγούστου 1943
  56. Ελληνική Απογραφή 1
  57. Ελληνική Απογραφή 2
  58. Ελληνική Απογραφή 3
  59. Προβλήματα – Ανάγκες της ευρύτερης περιοχής του Νομού Άρτας.[12] Αρχειοθετήθηκε 2015-05-12 στο Wayback Machine.
  60. Στοιχεία ΑΕΠ,Ελευθερία,14/02/2011
  61. ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ - ΚΕΤΑ ΗΠΕΙΡΟΥ,Νομός Άρτας,ΜΕΛΕΤΗ TOY KΛΑΔΟΥ ΤΩΝ ΕΛΑΙΟΥΡΓΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΣΤΟΥΣ ΝΟΜΟΥΣ ΠΡΕΒΕΖΑΣ ΚΑΙ ΑΡΤΑΣ,σελ 23.[13][νεκρός σύνδεσμος]
  62. ΕΞΑΓΩΓΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΝΟΜΩΝ ΠΡΕΒΕΖΑΣ & ΑΡΤΑΣ (2007) [νεκρός σύνδεσμος]
  63. Επιχειρησιακό Σχέδιο «Καλάθι Αγροτικών Προϊόντων Περιφέρειας Ηπείρου»
  64. Ο Πλάτανος της Άρτας, ΦΕΚ B 1113 - 10.09.1976
  65. Ο ναός της πολιούχου της Άρτας
  66. Ναός της Παρηγορήτισσας, Άρτα
  67. Το Κάστρο της Άρτας
  68. O Nαός της Παναγίας των Βλαχερνών
  69. Άγιος Δημήτριος Κατσούρη (Πλησιοί)
  70. Μονή του Σέλτσου, Πηγές Άρτας
  71. «ΑΦΙΕΡΩΜΑ:ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΣΕΛΤΣΟΥ ΠΗΓΕΣ ΑΡΤΑΣ» . Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2 Ιουλίου 2013. Ανακτήθηκε στις 18 Ιανουαρίου 2013. 
  72. «Μονή Σέλτσου: Το άγνωστο Ζάλογγο» . Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 17 Φεβρουαρίου 2013. Ανακτήθηκε στις 20 Φεβρουαρίου 2013. 
  73. Η Παναγία της Ροδιάς ( Βίγλα )
  74. Τα γεφύρια του Γκόγκου, της Πολιτσάς, της Πλάκας
  75. ««Θύμα» της κακοκαιρίας το ιστορικό γεφύρι της Πλάκας» . Έθνος. 01-02-2015. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2015-02-02. https://web.archive.org/web/20150202184159/http://www.ethnos.gr/article.asp?catid=22768&subid=2&pubid=64132863. Ανακτήθηκε στις 01-02-2015. 
  76. Μουσεία.Π.Ε Άρτας
  77. «Το Λαογραφικό Μουσείο Πέτα» . Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 16 Ιουνίου 2013. Ανακτήθηκε στις 3 Νοεμβρίου 2012. 
  78. Το Μουσείο της Ι.Λ.Ε.Τ.
  79. Στο Θέατρο Κάστρου της Αρτας παρουσιάζεται η παιδική παράσταση «Παραμύθια φύτρωσαν στον κήπο».[14] Αρχειοθετήθηκε 2012-01-30 στο Wayback Machine.
  80. Το τούνελ του Ερνέστο Σάμπατο στο Θέατρο Α.Θ.Ο.Α [νεκρός σύνδεσμος]
  81. Ο Μ. Φραγκούλης στο Χοροθέατρο 'Νταμάρι'
  82. Στο «Νταμάρι» του Δήμου Πέτα Μικρούτσικος-Θηβαίος
  83. «Αναβίωσε ο Τζουμερκιώτικος γάμος στο «ΑΡΑΧΘΕΙΟ ΘΕΑΤΡΟ»» . Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 6 Φεβρουαρίου 2012. Ανακτήθηκε στις 3 Νοεμβρίου 2012. 
  84. Ξεκινάει αύριο το ΜΙDSUMMER PAN FESTIVAL 2012 στην Άρτα [νεκρός σύνδεσμος]
  85. «Εκδηλώσεις,Άρτα» . Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 28 Οκτωβρίου 2012. Ανακτήθηκε στις 26 Οκτωβρίου 2012. 
  86. Πανηγυρικός και φέτος ο εορτασμός των Καραϊσκάκειων στη Σκουληκαριά της Άρτας.[15][νεκρός σύνδεσμος]
  87. «Μεσούντα,Εκδηλώσεις» . Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 22 Ιανουαρίου 2012. Ανακτήθηκε στις 26 Οκτωβρίου 2012. 
  88. Από 9 έως 12 Αυγούστου, στη Σκούπα Άρτας, το Φεστιβάλ Αραχθείου Θεάτρου Τζουμέρκων 2012.[16][νεκρός σύνδεσμος]
  89. Πόλος έλξης για τους επισκέπτες η 4η γιορτή κάστανου και τσίπουρου στη Ροδαυγή Άρτας, Μαχητής Άρτας
  90. Συνεχίζεται η παράδοση στην Αγία Θεοδώρα,Δήμος Αρταίων
  91. Ήπειρος: Υποδέχονται το νέο χρόνο με πουρνάρια και καρύδια
  92. Το έθιμο της Μπαρμπαρούσας
  93. Εφημερίδα ΡΟΔΑΥΓΗ,τεύχος 125
  94. «Έθιμα στην Καμπή Άρτας» . Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 21 Δεκεμβρίου 2011. Ανακτήθηκε στις 28 Οκτωβρίου 2012. 
  95. ‘Λαζαρούδια’ από τη χορωδία του Συλλόγου Σκουφά Άρτας
  96. «Ενορίες Ι.Μ Άρτης» . Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 27 Ιανουαρίου 2013. Ανακτήθηκε στις 18 Φεβρουαρίου 2013. 
  97. Ενορίες Ι.Μ Νικοπόλεως και Πρεβέζης.
  98. «Ιστορικό Ιεράς Μητροπόλεως Άρτης» . Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 27 Ιανουαρίου 2013. Ανακτήθηκε στις 18 Φεβρουαρίου 2013. 
  99. «Ο Μητροπολίτης Άρτης Ιγνάτιος» . Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 27 Ιανουαρίου 2013. Ανακτήθηκε στις 18 Φεβρουαρίου 2013. 
  100. Ο Μητροπολίτης Νικοπόλεως και Πρεβέζης Χρυσόστομος.
  101. «Η Αγία Θεοδώρα της Άρτας» . Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 21 Φεβρουαρίου 2013. Ανακτήθηκε στις 18 Φεβρουαρίου 2013. 
  102. «Ο Μάξιμος ο Γραικός» . Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 21 Φεβρουαρίου 2013. Ανακτήθηκε στις 18 Φεβρουαρίου 2013. 
  103. Ο Άγιος νεομάρτυρας Ζαχαρίας εξ Άρτης. [νεκρός σύνδεσμος]
  104. Ο  Άγιος    Παρθένιος. [νεκρός σύνδεσμος]
  105. Οι Όσιοι αυτάδελφοι Θεοχάρης και Απόστολος.
  106. Άγιοι της Ηπείρου,Κ.Ηρ.Δεσπότης,εκδ.Παρακαταθήκη,2009,ISBN 978-960-89759-5-8.
  107. «Νηπιαγωγεία Άρτας» . Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 28 Σεπτεμβρίου 2013. Ανακτήθηκε στις 21 Δεκεμβρίου 2012. 
  108. «Δημοτικά σχολεία Άρτας» . Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 28 Σεπτεμβρίου 2013. Ανακτήθηκε στις 21 Δεκεμβρίου 2012. 
  109. Σχολικές μονάδες Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Άρτας
  110. «Τ.Ε.Ι Ηπείρου, Άρτα» . Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 24 Ιουνίου 2012. Ανακτήθηκε στις 21 Δεκεμβρίου 2012. 
  111. «Ε.Μ.Υ,Κλιματολογία,Άρτα» . Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 16 Σεπτεμβρίου 2016. Ανακτήθηκε στις 23 Οκτωβρίου 2012. 
  112. Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΠΟΤΑΜΩΝ ΛΟΥΡΟΥ ΚΑΙ ΑΡΑΧΘΟΥ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΙΖΗΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΠΕΔΙΑΔΑΣ ΤΗΣ ΑΡΤΑΣ ΜΕ ΤΗ ΣΥΜΒΟΛΗ ΓΕΩΧΗΜΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ, Δ. Βρυνιώτης 1 και Κ. Παπαδοπουλου 2,1 Ινστιτούτο Γεωλογικών και Μεταλλευτικών Ερευνών, 2 Τομέας Γεωγραφίας Κλιματολογίας, Τμήμα Γεωλογίας, Πανεπιστήμιο Αθηνών.
  113. Meteo data search [νεκρός σύνδεσμος]
  114. Θεοδώριανα,Πρόσβαση
  115. «Πρόσβαση στις Πηγές» . Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 15 Σεπτεμβρίου 2012. Ανακτήθηκε στις 25 Οκτωβρίου 2012. 
  116. ΔΡΟΜΟΛΟΓΙΑ ΑΣΤΙΚΟΥ ΚΤΕΛ ΑΡΤΑΣ
  117. «Δρομολόγια Υπεραστικού ΚΤΕΛ Άρτας» . Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 3 Νοεμβρίου 2012. Ανακτήθηκε στις 25 Οκτωβρίου 2012. 
  118. Σταθμοί Ε.Δ.Χ. (ταξί)Άρτας
  119. «Art tv,Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΜΑΣ» . Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 25 Νοεμβρίου 2012. Ανακτήθηκε στις 24 Οκτωβρίου 2012. 
  120. Δημοτική Ραδιοφωνία Άρτας. «Amvrakia Fm 91.9» . 919.gr. Ανακτήθηκε στις 26 Απριλίου 2017. 
  121. «Συχνότητες Ραδιοσταθμών Άρτας» . Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 14 Νοεμβρίου 2012. Ανακτήθηκε στις 24 Οκτωβρίου 2012. 
  122. Ο Γ.Καραϊσκάκης γεννήθηκε στη Σκουληκαριά Άρτας σύμφωνα με τους: Παπαρρηγόπουλος, Γεώργιος Καραϊσκάκης, Κυρομάνος 1990, σ.23 : «Ο Γεώργιος Καραϊσκάκης εγεννήθη τω 1782 είς Σκουλυκαρύαν (ή Σκωληκοκαρυάν) της επαρχίας Άρτης». – Γαζής, Βιογραφία των ηρώων Μάρκου Μπότσαρη και Καραϊσκάκη, 1828, σ.17 : «Ο Γεώργιος Καραϊσκάκης κατήγετο από την Άρταν (εξ Αμφιλοχίας), από χωρίον Σκουληκαρυιάν». – Karl Mendelssohn Bartholdy, Geschichte Griechenlands, Volume 1, 1828, σ.430 : «Georg Karaiskakis*), 1782 zu Skuli Karia in der Provinz Arta». –Gustav Friedrich Hertzberg, Geschichte Griechenlands: Th. Von der Vollendung der osmanischen Eroberung bis zur Erhebung der Neugriechen gegen die Pforte (1470-1821), 1878, σ.367 : «Georg Karaiskakis, ein Epirote aus Skylikaria, einige Meilen östlich von Arta». – Camillo Ugoni, Vita e scritti di Giuseppe Pecchio, 1836, σ.161 : «Pecchio, descritte le visite e conversazioni da sè fatte in compagnia del generale Roche al generale Giorgio Caraiscachi, Epirota nativo di Arta» αλλά υπάρχουν και πηγές που υποστηρίζουν ότι γεννήθηκε στο Μαυρομάτι Καρδίτσας: Μεγάλη Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια Π. Δρανδάκη, τ. ΙΓ'
  123. Μήτσος Αλεξάνδρου, Σκηνές από το βίο του Μάξιμου Γραικού, 2002 εκδ. ελληνικά γράμματα ISBN 960-406-258-1
  124. Σεραφείμ Ξενόπουλος, Δοκίμιον Ιστορικόν περί Άρτης και Πρεβέζης, 1884, σ.34 : «Εν το χωρίω τόυτω [Σκουληκαριά Άρτας] υπάρχει γενεά της των Μπακολαίων λεγομένη, ην διεδέχθησαν οι ένδοξοι αυτής απόγονοι Γώγος Μπακόλας», -Γαζής, Βιογραφία των ηρώων Μάρκου Μπότσαρη και Καραϊσκάκη, 1828, σ.17 : «η Μητέρα του ήτον αδελφή του Κώνστα Διμισκή και πρώτη εξαδέλφη του Καπετάν Γώγου Μπακώλα», –Παπαρρηγόπουλος, Γεώργιος Καραϊσκάκης, Κυρομάνος 1990, σ.23 : «η δε μητήρ άνηκεν εις καλήν οικογένειαν, διότι ήτο αδελφή μέν του Κώνστα Διμισκή, πρώτη δ' εξαδέλφη του ονομαστού Γώγου Μπακώλα».

Εξωτερικοί σύνδεσμοι





Κατηγορίες: Νομός Άρτας | Άρτα


Ημερομηνια: 15.03.2021 07:51:43 CET

πηγή: Wikipedia (συγγραφείς [ιστορία])    Lizenz: CC-BY-SA-3.0

αλλαγές: Όλες οι εικόνες και τα περισσότερα στοιχεία σχεδίασης που σχετίζονται με αυτές, καταργήθηκαν. Μερικά εικονίδια αντικαταστάθηκαν από το FontAwesome-Icons. Ορισμένα πρότυπα καταργήθηκαν (όπως "άρθρο χρειάζεται επέκταση) ή εκχωρήθηκαν (όπως" hatnotes "). Τα μαθήματα CSS καταργήθηκαν ή εναρμονίστηκαν.
Οι συγκεκριμένοι σύνδεσμοι της Wikipedia που δεν οδηγούν σε άρθρο ή κατηγορία (όπως "Redlinks", "links to the edit page", "links to portal") καταργήθηκαν. Κάθε εξωτερικός σύνδεσμος έχει ένα επιπλέον εικονίδιο FontAwesome. Εκτός από μερικές μικρές αλλαγές του σχεδιασμού, καταργήθηκαν τα μέσα πολυμέσων, οι χάρτες, τα πλαίσια πλοήγησης, οι εκφωνούμενες εκδόσεις και οι μικρο-μορφοποιήσεις Geo.

Παρακαλώ σημειώστε: Επειδή το δεδομένο περιεχόμενο λαμβάνεται αυτόματα από τη Wikipedia τη δεδομένη χρονική στιγμή, μια μη αυτόματη επαλήθευση ήταν και δεν είναι δυνατή.
επικοινωνήστε μαζί μας: ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ.
δείτε επίσης: νομική ειδοποίηση & πολιτική απορρήτου.