Δίας (μυθολογία)



Για άλλες χρήσεις, δείτε: Δίας.
Θεός Δίας
Θεός του ουρανού, του κεραυνού, της βροντής, του νόμου, της τάξης και της δικαιοσύνης
Ο Δίας (Ερμιτάζ).
Άλλες ονομασίεςΖευς, Επόπτης, Παντόπτης, Επόψιος, Ευρύωψ, Πανοπτης, Επιτιμήτωρ, Επωπέτης κ.α.
ΣύμβολαΚεραυνός, αετός, ταύρος και δρυς
Σύζυγος-οιΘεά Ήρα. Πριν από την Ήρα είχε για σύζυγο την Ωκεανίδα Μήτιδα και μετά την Τιτανίδα Θέμιδα.
Σύντροφος-οιΑίγινα, Λητώ, Λήδα, Αίγη, Αλκμήνη, Αναξιθέα, Αντιόπη η Βοιωτή, Αστερόπη, Καμβύση, Καλλιστώ, Κάρμη, Κασσιόπεια, Καλχηδονία, Κλυμένη, Δανάη, Δήμητρα, Δία, Διώνη, Ελάρα, Ηλέκτρα, Ευρώπη, Ευρυμέδουσα, Ευρυνόμη, Γαία, Ιμαλία, Ώρα, Ιώ, Ιοδάμα, Ησιόνη, Λαοδάμεια, Μαίρα, Μαία, Μνημοσύνη, Νιόβη του Φορωνέα, Νύσα, Οθρήις, Πανδώρα, Περσεφόνη, Πλουτώ, Πλουτώ, Πρωτογένεια, Σελήνη, Σεμέλη, Ταϋγέτη, Θάλεια, Θράκη, Θυία, Αφροδίτη, Καλύκη, Λάμια, Ποδάργη, Πύρρα, Καλλιόπη, Δωρίς, Έχιδνα, Ηώς, Ευρυδόμη, Αίτνα, Ελίκη, unnamed daughter of Borysthenes, Κοντουμέλια, Κορυφή, Κρήτη, d:Q59221658, Ευρυνόμη, Νέμεσις και Λάμια
ΓονείςΤιτάνας Κρόνος και Τιτανίδα Ρέα
ΑδέλφιαΘεά Εστία, θεά Δήμητρα, θεά Ήρα, θεός Πλούτωνας και θεός Ποσειδώνας. Ο κένταυρος Χείρωνας ήταν ετεροθαλής αδελφός του.
ΤέκναΘεά Αφροδίτη (σύμφωνα με τον Όμηρο), θεά Περσεφόνη, θεός Άρης, θεά Ήβη, θεά Ειλείθυια, θεός Ήφαιστος (κατά μια εκδοχή τον σύλλαβε μόνη της η θεά Ήρα), θεός Ερμής, θεός Διόνυσος, Έρση (Δροσιά), Εκάτη, θεός Απόλλων, θεά Άρτεμις, θεά Αθηνά, οι Μοίρες (Κλωθώ, Λάχεσις, Άτροπος), οι Ώρες (Ευνομία, Δίκη, Ειρήνη), οι Χάριτες (Αγλαΐα, Ευφροσύνη, Θάλεια), οι Μούσες (Καλλιόπη, Κλειώ, Ευτέρπη, Τερψιχόρη, Ερατώ, Μελπομένη, Θάλεια, Πολύμνια και Ουρανία), οι Κορύβαντες (κατά μία εκδοχή), Έπαφος, θεά Αρμονία (κατά μία εκδοχή), Ενδυμίων, θεός Πάνας, Τιτυός, Βριτόμαρτις, Ζαγρεύς, Καρ, Κουρήτες, Κρης, Μίνωας, Ραδάμανθυς, Σαρπηδόνας, Γραικός, Έλλην, Αχαιός, Μυρμιδών, Μάγνης, Μακεδών, Βιθυνός, Δάρδανος, Θήβη, Ασωπός, Αμφίων, Ζήθος, Λοκρός, Ορχομενός, Τροφώνιος, Ηρακλής, Άργος, Περσέας, Νεμέα, Λακεδαίμων, Ωραία Ελένη, οι Διόσκουροι (Κάστωρ και Πολυδεύκης), Αρκάς, Μέγαρος και Αιακός
Στην Ρωμαϊκή μυθολογίαΓιούπιτερ
Στην Ετρουσκική μυθολογίαΤίνια

Ο Δίας ή Ζεύς σύμφωνα με την αρχαία ελληνική θεογονία είναι ο «Πατέρας των θεών και των ανθρώπων», που κυβερνά τους Θεούς του Ολύμπου.

Πίνακας περιεχομένων

Όνομα


Ο Δίας ονομαζόταν στα Αρχαία Ελληνικά Ζευς, λέξη που στη γενική πτώση ήταν του Διός, (σπανιότερα του Ζηνός), απ' όπου προήλθε και η νεοελληνική ονομασία. Η ετυμολογία της λέξης είναι η εξής: Προέρχεται από την Ινδοευρωπαϊκή ρίζα *Dyēus, που σύμφωνα με τους γλωσσολόγους προέρχεται από την πρώτο-ινδο-ευρωπαϊκό θεό της ημέρας *Dyeus ph2tēr ("Sky Father") που προέρχεται από την ριζά *dyeu- ("to shine")[1] και div-, που σημαίνει ουρανός και έδωσε ακόμα την ελληνική λέξη Θεός, το Λατινικό Deus, το Βεδικό Dyaus, το Γερμανικό Tiwaz, το Γαελικό Dia, Αρχαίο Ιρλανδικό Dia που επίσης σημαίνει και Θεός και Μέρα[2] και άλλες λέξεις σχετικές με το θείο.[3] Το όνομα βρίσκεται και σε άλλους ινδοευρωπαϊκούς λαούς, τους Ινδούς, τους Όμβρους, τους Λατίνους κ.ά. Η έκφραση Ζευς πατήρ αντιστοιχεί στο Diespiter (Juppiter) των Ρωμαίων, το Jupater των Όμβρων και το Dyaus Pita των αρχαίων Ινδών. Από την ίδια ριζά προέρχεται και το αγγλικό day που σημαίνει μέρα.[4]

Μυθολογία


Ο Δίας είναι ο θεός του ουρανού και του κεραυνού στην ελληνική μυθολογία. Είναι το νεότερο παιδί του Κρόνου και της Ρέας. Στις περισσότερες παραδόσεις είναι παντρεμένος με την Ήρα, αν και στο μαντείο της Δωδώνης, σύζυγος του αναφέρεται η Διώνη. Είναι γνωστός για τις ερωτικές περιπέτειες του. Αυτό οδήγησε σε πολλούς ευσεβείς και ηρωικούς απογόνους, συμπεριλαμβανομένων της Αθηνάς, του Απόλλωνα, της Άρτεμης, του Ερμή, της Περσεφόνης (από την Δήμητρα), του Διόνυσου, του Περσέα, του Ηρακλή, της Ωραίας Ελένης, του Μίνωα και των Μουσών (από την Τιτανίδα Μνημοσύνη). Από την Ήρα έχει αποκτήσει τον Άρη, την Ήβη και τον Ήφαιστο (μια άλλη πηγή λέει ότι η Ήρα γονιμοποίησε τον Ήφαιστο μόνη της), ενώ από τη Ωκεανίδα Διώνη απέκτησε την Αφροδίτη. Ο Δίας υπήρξε ανέκαθεν μετεωρολογικός θεός, ελεγκτής της αστραπής, του κεραυνού και της βροχής. Ήταν ο δυνατότερος και σπουδαιότερος όλων των μυθολογικών όντων και θεών. Ο Θεόκριτος περίπου το 265 π.Χ. έγραψε: «άλλοτε είναι καθαρός ο Δίας, άλλοτε βρέχει». Στο ομηρικό έπος της Ιλιάδας, έστελνε τους κεραυνούς στους εχθρούς του. Άλλα εμβλήματά του, ήταν ο αετός και η αιγίς.

Γέννηση

Ο Τιτάνας Κρόνος απέκτησε πολλά παιδιά από τη Ρέα: την Εστία, την Δήμητρα, την Ήρα, τον Πλούτωνα και τον Ποσειδώνα, αλλά τα κατάπιε όλα τη στιγμή που γεννήθηκαν, αφού είχε μάθει από τη Γαία και τον Ουρανό ότι ο γιος του θα τον ανατρέψει, όπως ο ίδιος είχε ανατρέψει τον δικό του πατέρα. Όταν ο Δίας ήταν έτοιμος να γεννηθεί, η Ρέα ζήτησε από τη Γαία να επινοήσει ένα σχέδιο για να τον σώσει, έτσι ώστε ο Κρόνος να τιμωρηθεί για τις πράξεις του ενάντια στον πατέρα του Ουρανό και τα παιδιά του. Η Ρέα γέννησε το Δία στην Κρήτη, παραδίδοντας στον Κρόνο μια πέτρα τυλιγμένη στα σπάργανα, την οποία κατάπιε.

Νηπιακή ηλικία

Η Ρέα έκρυψε τον Δία σε μια σπηλιά στο όρος Ίδη της Κρήτης και σύμφωνα με διαφορετικές εκδοχές της ιστορίας ανατράφηκε από:

Βασιλιάς των θεών

Ο Δίας μετά την ενηλικίωση του ανάγκασε τον Κρόνο να ξεράσει πρώτα την πέτρα και στη συνέχεια τα αδέλφια του, με την αντίστροφη σειρά της κατάποσης. Σε ορισμένες εκδόσεις, η Ωκεανίδα Μήτις έδωσε στον Κρόνο ένα εμετικό για να τον αναγκάσει να ξεράσει τα μωρά. Μαζί με τα αδέλφια του, με τους Γίγαντες, τους Κύκλωπες και τους Εκατόγχειρες, ανέτρεψε τον Κρόνο και τους άλλους Τιτάνες στον αγώνα που ονομάστηκε Τιτανομαχία.

Η Τιτανομαχία


Κύριο λήμμα: Τιτανομαχία

Ο Ησίοδος μας μεταφέρει τα περί της μυθικής Τιτανομαχίας, αναφέροντας ότι ο Δίας και τα αδέλφια του πολέμησαν εναντίον του Κρόνου και των Τιτάνων για την κυριαρχία επάνω στην Γη. Ορμούμενοι από τον Όλυμπο καταπολέμησαν τους Τιτάνες που είχαν οχυρωθεί στον Όρθυ. Ο αμείλικτος αυτός πόλεμος διήρκεσε δέκα χρόνια, ώσπου ο Δίας έλαβε την συμβουλή της Γαίας, να κατέβει στα Τάρταρα και να απελευθερώσει τους αδελφούς των Τιτάνων, τους Κύκλωπες και τους Εκατόγχειρες. Στα Τάρταρα πάλεψε με το μυθικό τέρας Κάμπη και αφού το νίκησε, απελευθέρωσε τους Κύκλωπες και τους Εκατόγχειρες, οι οποίοι έκτοτε έγιναν σύμμαχοί του. Οι Κύκλωπες από ευγνωμοσύνη έδωσαν στον Άδη και στον Ποσειδώνα πολεμικά όπλα και προμήθευσαν τον Δία με τις αστραπές, τη βροντή και το σφυρί, τα οποία από τότε έγιναν σύμβολα της δύναμής του. Οι δε Εκατόγχειρες συνόδευσαν τον Δία στην μάχη, όπου με την βοήθειά τους οι θεοί νίκησαν τους Τιτάνες καταποντίζοντάς τους στα Τάρταρα βάζοντας για φρουρούς τους, τους Εκατόγχειρες. Τον Κρόνο τον φυλάκισαν μαζί με τους Τιτάνες στα Τάρταρα και όρισαν σαν φρουρό του τη Νύχτα. Αργότερα, πήρε χάρη και έγινε βασιλιάς των Ηλύσιων Πεδίων, όπου κοιμόταν αιώνια. Ο Δίας, κατόπιν προτάσεως από την Γαία, αναλαμβάνει την υπέρτατη εξουσία ανάμεσα στους Θεούς και μοιράζει τον κόσμο σε τρία βασίλεια: Τον ουρανό, τη θάλασσα και τον κάτω κόσμο, θέτοντας για αρχηγούς τον εαυτό του, τον Ποσειδώνα και τον Άδη αντίστοιχα.

Γιγαντομαχία


Κύριο λήμμα: Γιγαντομαχία

Επί της βασιλείας του, ο Δίας απειλήθηκε από τους Γίγαντες, οι οποίοι με προτροπή της Γαίας ζητούσαν να εκδικηθούν την πάταξη των Τιτάνων. Στη Γιγαντομαχία, όπως ονομάστηκε ο πόλεμος που ακολούθησε, ο Δίας αναδείχτηκε νικητής. Οι ολύμπιοι θεοί βοηθούμενοι από τον Ηρακλή και τον Διόνυσο, πάλεψαν και νίκησαν σκοτώνοντας ή κατατροπώνοντας όλους τους Γίγαντες.

Οικογένεια


Δίας και Ήρα

Ο Δίας ήταν αδελφός και σύζυγος της Ήρας. Με την Ήρα απέκτησε τον Άρη, την Ήβη και τον Ήφαιστο (μία άλλη εκδοχή λέει ότι η Ήρα μόνη της γέννησε τον Ήφαιστο, από ζήλια που ο Δίας γέννησε μόνος του την Αθηνά). Ορισμένοι περιλαμβάνουν στις κόρες τους την Ειλείθυια (θεά των τοκετών), την Άργη και την Έριδα. Πολυτάραχη η σχέση τους, ήταν γεμάτη ραδιουργίες και αντιζηλίες. Περιελάμβανε ακόμη και συνωμοσίες ή εναντίωση του ενός απέναντι στη θέληση του άλλου. Αναφέρεται η άποψη, η έχθρα του ζεύγους ανάγεται στην αντιπαλότητα του πρωταρχικού ζεύγους Ουρανός - Γαία και αντανακλά τη θέση του αρσενικού στα ιστορικά χρόνια της πατριαρχίας. Πολλοί μύθοι αναφέρουν την Ήρα να ζηλεύει τις ερωτικές κατακτήσεις του Δία και να είναι εχθρός των ερωμένων και των παιδιών τους. Για έναν χρόνο, μια νύμφη που ονομαζόταν Ηχώ είχε τη δουλειά να αποσπά την προσοχή της Ήρας από τις υποθέσεις του, μιλώντας της ακατάπαυστα. Όταν η Ήρα ανακάλυψε την απάτη, την καταράστηκε να επαναλαμβάνει τα λόγια των άλλων.

Δίας και Μήτις

Κατά τον Ησίοδο, πρώτη σύζυγος του Δία ήταν η ελκυστική Μήτις, θεά της γνώσης. Ο Δίας όμως πήρε χρησμό ότι από τον γιο της Μήτιδας μια μέρα θα έβρισκε την ίδια μοίρα, όπως ο πατέρας του (Κρόνος) και ο παππούς του (Ουρανός), οι οποίοι εκθρονίστηκαν από κάποιο παιδί τους. Αφού όμως, ακόμα και η μέθοδος του Κρόνου είχε αποδειχθεί αναποτελεσματική, αποφάσισε να μην εξουδετερώσει τα παιδιά του, αλλά την ίδια την Μήτιδα πριν αυτή προλάβει να γεννήσει. Έτσι, ο Δίας κατάπιε την Μήτιδα, όπως είχε κάνει ο Κρόνος με τα παιδιά της Ρέας. Η Μήτιδα όμως ήδη εγκυμονούσε την Αθηνά, με αποτέλεσμα να πιάσει τρομερό πονοκέφαλο τον Δία. Ο Ήφαιστος σπεύδοντας να βοηθήσει με τα εργαλεία του, συνέβαλε στην γέννηση της Αθηνάς, η οποία ξεπήδησε πάνοπλη μέσα από το κεφάλι του Δία.

Απόγονοι

Είναι πολλοί οι μύθοι που παρουσιάζουν τον Δία να έχει ερωτικές σχέσεις με γυναίκες. Γι' αυτό γέννησε πολλούς απογόνους, ενώ χαρακτηριστικό είναι ότι ποτέ κανένας μύθος δεν έχει παρουσιάσει τον Δία ως άκαρπο. Πολλές φορές επίσης, ο Δίας άλλαζε μορφή για να πλησιάσει και να ενωθεί με τις ερωμένες του.

Γυναίκα Δίας Απόγονοι
Θέμις οι Μοίρες: Κλωθώ, Λάχεσις, Άτροπος και οι Ώρες: Ευνομία, Δίκη, Ειρήνη, κατά άλλους Αὐξώ, Θαλλώ, Καρπώ
Ήρα ως Κούκος Ήβη, Ειλείθυια, Άργη. Σύμφωνα με τον Όμηρο επίσης: Ήφαιστος, σύμφωνα με τον Ησίοδο επίσης Άρης
Αίγινα ως πύρ Αιακός
Αλκμήνη Αμφιτρύων Ηρακλής
Ανάγκη Αδράστεια, κατά άλλους τις Μοίρες
Αντιόπη ως Σάτυρος οι δίδυμοι Αμφίων και Ζήθος
Αστερία Αετός
Δανάη ως χρυσή βροχή Περσέας
Δήμητρα Περσεφόνη
Διώνη Αφροδίτη
Ηλέκτρα Ιασίων, Δάρδανος, Αρμονία
Ελάρα Τίτυος
Ευρώπη ως ταύρος Μίνωας, Σαρπηδόνας, Ραδάμανθυς
Ευρυνόμη Οι Χάριτες: Αγλαΐα, Ευφροσύνη, Θάλεια και Ασωπός
Γαραμάντη Ίαρβος
Ώρα Κολάξης
Ύβρις Παν
Ιώ Έπαφος
Καλλιστώ αρκούδα Αρκάς
Καλύκη Ενδυμίων
Κάρμη Βριτόμαρτης
Λάμια πολλά παιδιά, που σκότωσε η Ήρα
Λητώ Άρτεμις, Απόλλων
Λήδα ως κύκνος οι Διόσκουροι Κάστωρ και Πολυδεύκης
Λήδα ή Νέμεσις ως κύκνος Ελένη (μυθολογία)
Μαία Ερμής
Μήτις Αθηνά
Μνημοσύνη ως βοσκός τις Μούσες: Κλειώ, Μελπομένη, Τερψιχόρη, Θάλεια, Ευτέρπη, Ερατώ, Ουρανία, Πολυύμνια, Καλλιόπη
Νιόβη Άργος
μία Νύμφη Μέγαρος
Περσεφόνη ως φίδι Ζαγρεύς
Πλουτώ Τάνταλος
Πρωτογένεια Αίθλιος
Σεμέλη Διόνυσος
Ταϋγέτη Λακεδαίμων
Θάλεια οι Παλικοί

της

Ο Δίας στην Ιλιάδα


Ραψωδία 2: Ο Δίας στέλνει τον «πλάνο» θεό Όνειρο στον Αγαμέμνονα με τη μορφή του Νέστορα και τον προτρέπει να επιτεθεί στους Τρώες, γιατί τάχα ήρθε η ώρα να τους νικήσει.

Ραψωδία 4: Ο Δίας υπόσχεται στην Ήρα την καταστροφή της Τροίας στο τέλος του πολέμου.

Ραψωδία 8: ο Δίας απαγορεύει σε όλους τους θεούς να μετέχουν στη σύγκρουση και ο ίδιος επισκοπεί το πεδίο της μάχης από το όρος Ίδη.

Ραψωδία 14: Η Ήρα δανείζεται από την Αφροδίτη τη μαγική ερωτική της ζώνη και παρασύρει το Δία σε ερωτικές περιπτύξεις, ύστερα από τις οποίες ο θεός πέφτει σε βαθύ ύπνο.

Ραψωδία 15: Ο Δίας ξυπνάει και συνειδητοποιεί ότι ο ίδιος ο αδελφός του ο Ποσειδών βοηθά τους Έλληνες.

Ραψωδία 16: Ο Δίας είναι αναστατωμένος που δεν θα μπορούσε να βοηθήσει τον Σαρπηδόνα, διότι τότε θα έρχονταν σε αντίθεση με τις προηγούμενες αποφάσεις του.

Ραψωδία 17: Ο Δίας στενοχωριέται από τη μοίρα του Έκτορος.

Ραψωδία 20: Ο Δίας αφήνει τους άλλους Θεούς να βοηθήσουν τις αντίστοιχες πλευρές στον πόλεμο.

Ραψωδία 24: Ο Δίας στέλνει τη Θέτιδα στον Αχιλλέα, για να δώσει το σώμα του Έκτορος.

Η επιγραφή του όρους Ζας


Σε ένα βράχο στην κορυφή του όρους Ζας υπάρχει με παραφθαρμένα γράμματα η επιγραφή "Όρος Διός Μηλωσίου" (Διός προστάτη των προβάτων).

Το βουνό Ζευς/Ζας αποτελεί την υψηλότερη ορεινή κορυφή, όχι μόνο της Νάξου, αλλά και ολόκληρου του κυκλαδικού συμπλέγματος Το βουνό δεσπόζει πάνω από το χωριό του Φιλωτίου.

Προσωνυμίες


Μετεωρολογία
Οικογένεια - Οίκος
Κορυφές βουνών
Διάφορα


Γενεαλογικό δένδρο του Δία


Φωτογραφίες



Παραπομπές


  1. «The American Heritage dictionary of Indo-European roots» . Choice Reviews Online 49 (07): 49–3594-49-3594. 2012-03-01. doi:10.5860/choice.49-3594 . ISSN 0009-4978 . http://dx.doi.org/10.5860/choice.49-3594. 
  2. edil@qub.ac.uk. «eDIL - Irish Language Dictionary» . edil.qub.ac.uk (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 11 Ιουνίου 2018. 
  3. «The American Heritage dictionary of Indo-European roots» . Choice Reviews Online 49 (07): 49–3594-49-3594. 2012-03-01. doi:10.5860/choice.49-3594 . ISSN 0009-4978 . http://dx.doi.org/10.5860/choice.49-3594. 
  4. «day | Origin and meaning of day by Online Etymology Dictionary» . www.etymonline.com (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 10 Ιουνίου 2018. 

Πηγές


Προτεινόμενη βιβλιογραφία


Εξωτερικοί σύνδεσμοι






Κατηγορίες: Δώδεκα θεοί του Ολύμπου | Δίας (μυθολογία) | Θεότητες της δικαιοσύνης | Θεότητες του κεραυνού


Ημερομηνια: 15.03.2021 07:31:25 CET

πηγή: Wikipedia (συγγραφείς [ιστορία])    Lizenz: CC-BY-SA-3.0

αλλαγές: Όλες οι εικόνες και τα περισσότερα στοιχεία σχεδίασης που σχετίζονται με αυτές, καταργήθηκαν. Μερικά εικονίδια αντικαταστάθηκαν από το FontAwesome-Icons. Ορισμένα πρότυπα καταργήθηκαν (όπως "άρθρο χρειάζεται επέκταση) ή εκχωρήθηκαν (όπως" hatnotes "). Τα μαθήματα CSS καταργήθηκαν ή εναρμονίστηκαν.
Οι συγκεκριμένοι σύνδεσμοι της Wikipedia που δεν οδηγούν σε άρθρο ή κατηγορία (όπως "Redlinks", "links to the edit page", "links to portal") καταργήθηκαν. Κάθε εξωτερικός σύνδεσμος έχει ένα επιπλέον εικονίδιο FontAwesome. Εκτός από μερικές μικρές αλλαγές του σχεδιασμού, καταργήθηκαν τα μέσα πολυμέσων, οι χάρτες, τα πλαίσια πλοήγησης, οι εκφωνούμενες εκδόσεις και οι μικρο-μορφοποιήσεις Geo.

Παρακαλώ σημειώστε: Επειδή το δεδομένο περιεχόμενο λαμβάνεται αυτόματα από τη Wikipedia τη δεδομένη χρονική στιγμή, μια μη αυτόματη επαλήθευση ήταν και δεν είναι δυνατή.
επικοινωνήστε μαζί μας: ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ.
δείτε επίσης: νομική ειδοποίηση & πολιτική απορρήτου.